|
|
|
A
|
A.D.A. |
skraćenica od Američkog udruženja stomatologa
(American Dental Association); |
|
Abrazivna sredstva |
sadrže sredtsva koja djeluju erozivno na
površinu i izazivaju trošenje materijala
trenjem. U stomatologiji se ova sredstva koriste
uglavnom za poliranje; |
|
Abrazija zuba |
progresivno trošenje tvrde zubne supstancije,
koja može biti u tolikoj mjeri da dolazi do
nestanka cijele krune; |
|
Adenom |
benigni tumor pljuvačnih žlijezda; |
|
Adenovirusi |
velika grupa DNK virusa koja se javlja u čovjeka
i nekih životinja; |
|
Adrenalin |
hormon srži nadbubrežne žlijezde. Često se
koristi u konbinaciji sa lokalnim anestetikom
jer dovodi do skupljanja krvnih sudova, što
smanjuje krvavljenje i produžuje dejstvo same
anestezije; |
|
Afta |
povratna ulceracija, pravilnog, kružnog ili
ovalnog oblika, žućkastobijele boje, oivičena
crvenim prstenom koja se javlja u usnoj duplji;
detaljnije |
|
Agonist |
ogran ili dio tijela koji je funkcionalno
povezan sa ostalim djelovima tijela u vršenju
nekog procesa npr. zub iz iste vilice, koji se
nalazi pored zuba koji se posmatra ili obrađuje; |
|
AH-26 |
fabrički naziv za materijal kojim se puni kanal
korijena poslije endodontske terapije (detaljnije); |
|
Ahelija |
greška u razvoju donje trećine lica, kada
postoji urođeni nedostatak jedne ili obije usne;
|
|
AIDS |
(Acquired ImmunoDeficiency Syndrome - SIDA) -
virusno oboljenje prouzrokovana humanim
retrovirusom;
detaljnije |
|
Akrilat |
materijal koji je u upotrbi od 1940. godine.
Uglavnom se koristi za izradu proteza
(protetičkih i ortodontskih); |
|
Aktivator1 |
hemijska supstancija neophodna za aktivaciju i
ubrzanje hemijske reakcije; |
|
Aktivator2 |
mobilna ortodontska naprava koja služi za
korekciju međuviličnih odnosa u tri prostorne
ravni; |
|
Aktivna ploča |
mobilna ortodontska naprava koja se izrađuje
posebno za svaku vilicu. Sastoji se od akrilatne
ploče, koja nosi retencione (koji drže ploču za
vilicu) i aktivne elemnte (koji imaju aktivnu
ulogu u ispravljanju zuba); |
|
Akutan |
nagao; stanje bolesti koje počinje naglo sa
izrazitim simptomima; |
|
Alergen |
materije koje stimulišu organizam da stvaraju
alergijska antitijela odnosno dovode do
stvaranja alergije; |
|
Alergija |
patološko stanje organizma koje potiče iz
pojačane reaktivnosti organizma u kontaktu sa
specifičnim stranim supstancijama koje imaju
alergenske osobine. Svaki ponovni ulaz dotične
materije dovodi do reakcije organizma koja nekad
može biti opasna i po život; |
|
Alginat |
materijal koji se koristi za uzimanje otisaka
krezubih i bezzubih vilica; |
|
Alopecija |
lokalno opadanje kose ili dlaka na bradi, koje
se javlja zbog žarišta. Ona se mogu nalaziti i
na zubima, zbog čega je neophodno izvršiti
detaljan pregled zuba; |
|
Alteracija |
promjena, pogoršanje, prelaz dobroćudnog procesa
u zloćudni, npr. maligna alteracija; |
|
Alveola |
dio kosti donje i gornje vilice u kojoj su
usađeni zubi tj. njihovi korijeni;
detaljnije |
|
Alveolitis |
upala alveole. Skup simptoma nakon vađenja zuba
čiji je glavni znak jak bol; |
|
|
Alvaeotomija |
hirurško uklanjanje koštanog dijela alveole.
Ovim zahvatom se odstranjuje zaostali korijen,
neiznikao zub i sl.; |
|
Amalgam |
legura žive sa srebrom, kalajem, bakrom i cinkom.
Koristi se kao materijal za tzv. "sive" plombe; |
|
Amptutacija |
djelimično odstranjivanje dijela tijela ili
organa hirurškim putem; |
|
Amputacija pulpe |
djelimično uklanjanje dijela pulpe;
detaljnije |
|
Anafilaktički šok |
skup burnih alergijskih pojava koje nastaju
naglo nakon ponovnog unošenja alergena u
organizam. Može biti opasan po život ukoliko se
ne reaguje brzo; |
|
Analgetici |
sredstva koja smanjuju bol; |
|
Anamneza |
skup podataka o početku, razvoju i toku bolesti
ili stanja što ih bolesnik daje doktoru o svom
zdrastvenom životu prije sadašnje bolesti; |
|
Anatomski otisak |
otisak uzet za potrebe dijagnoze ili izrade
individualne kašike; |
|
Anestezija |
privremena neosjetljivost na bolne i druge
nadražaje. Može se izvoditi površno (kada je
anestetik u vidu gela) i infiltraciono
(anestetik je u vidu injekcije); |
|
Angle, E.H. |
(1855.-1930.) osnivač savremene ortodoncije čije
knjige i danas prestavljaju izvor ortodontskih
saznanja. Uveo je klasifikaciju ortodontskih
anomalija, sa podjelom u tri osnovne klase; |
|
Anodoncija |
urođeni nedostatak jednog ili više zuba. Može se
javiti samo u mliječnoj ili u obije denticije.
Na anodonciju mliječnih obično se nadovezuje i
anodoncija stalnih zuba. Najčešća je u žute rase
a najređa u crne; |
|
Antagonist |
ptotivnik; lijek suprotnog djelovanja, organ ili
dio tijela koji djeluje suprotno. Zubi u
suprotnoj vilici, koji u okluziji dolaze u
međusobni kontakt; |
|
Antibiogram |
metoda utvrđivanja osjetljivosti
mikro-organizama na dejstvo antibiotika; |
|
Antibiotici |
hemijske supstancije koje uništavaju ili
sprečavaju rast drugih mikro-organizama.
Mehanizam djelovanja je različit. Najznačajniji
predstavnici su penicilini, cefalosporini,
tetraciklini i dr.; |
|
Antimikotici |
antibiotici sa specifičnim djelovanjem na
gljivice. Ovdje spadaju Nystatin, Mikonazol,
Amphotericin B i dr.; |
|
Antipiretici |
sredstva za snižavanje tjelesne temperature; |
|
Apikotomija |
hirurško uklanjanje vrha korijena zuba;
detaljnije |
|
Apsces |
nakupina gnoja u tvrdom tkivu; oštro ograničena
gnojna upala. U stomatologiji mu je najčešći
uzročnik zub; |
|
Arsen |
srebrnosivi metal sa mirisom na bijeli luk,
otrovan za čovjeka. U stomatologiji se
upotrebljavaju preparati arsena za devitlizaciju
pulpe. Ovi preparati ne bi trebalo da stoje duže
od 2 dana; |
|
Artikulator |
mehanička naprava u kojoj se postavljaju modeli
vilica (koji su dobijeni na osnovu otisaka) i
koja oponaša pokrete vlice; |
|
Atečmen |
naprava za fiksaciju, retenciju i stabilizaciju
dentalnih proteza. Obično se sastoji iz dva
dijela, od koji se jedan nalazi na zubu a drugi
u protezi; |
|
Atrofija |
proces smanjivanja tkiva na račun smanjenja
broja ćelija (naspram aplazije kod koje dolazi do
smanjenja zapremine ćelija); |
|
|
|
B
|
Baby bottle sindrom |
skup kliničkih znakova različitog inteziteta na
mliječnim zubima nazvan i cirkularnim karijesom.
Karakteriše ga obilno i brzo razaranje zubnog
tkiva u predjelu vrata zuba. Naročito je izražen na gornjim
sjekutićima;
detaljnije |
|
Belova paraliza |
paraliza facijalnog živca. Simptomi su:
nedostatak nosno-usne brazde, spušten ugao
usana, opušten obraz i nestanak bora na čelu, i
oni se javljaju na jednoj polovini lica; |
|
Bezubost |
stanje bez zuba, gubitak svih zuba; |
|
Bijela plomba |
plomba načinjena od kompozitnih materijala; |
|
Black, G.V. |
američki zubni ljekar, jedan od utemeljivača
savremene stomatologije; |
|
|
Bravica |
osnovni elemenat fiksne ortodontske terapije
koji je, u sklopu sa prstenom ili samostalno,
zaljiepljen za određeni dio zuba i služi za
nošenje ostalih djelova ove terapije;
detaljnije |
|
Bruksizam |
snažno škripanje i stezanje zuba, posebno za
vrijeme spavanja. Pri tome nastaje neobično dugo
i nefiziološko opterećenje zuba što ima za
posledicu ubrzano trošenje tvrdog zubnog tkiva; |
|
Brušenje zuba |
klinički postupak kojim se prirodni zub, koji je
predviđen za krunicu, preoblikuje. Osnovno
pravilo je da se zub brušenjem tako preoblikuje
da je njegov najveći obim na gingivalnom rubu;
detaljnije |
|
|
|
C
|
Caklina |
gleđ; |
|
Candida albicans |
gljiva iz porodice Cryptococcaceae. Spada
u tzv. uslovno patogene mikroorganizme tj. pod
određenim uslovima mogu izazavti infekciju.
Uzrokuje najčešću gljivičnu infekciju usne
duplje;
detaljnije |
|
Cement1 |
mineralizovano tkivo koje prekriva korijen zuba.
Slično je kosti no za razliku od nje nema krvne
sudove i nerve. Prestavlja sastavni dio
parodontalnog aparat kojim se zub drži u
alveoli;
detaljnije |
|
Cement2 |
preparat koji se sastoji iz praška i tečnosti.
Služi za podloge ispod plomvi, privremene ispune
i za fiksaciju kruna i mostova; |
|
|
Cirkularni karijes |
vidi "Babby bottle sindrom"; |
|
Cista |
šuplina bez otvora smještena u trvdom ili mekom
tkivu sa vlastitim omotom, ispinjena tečnim ili
polutečnim sadržajem;
detaljnije |
|
Cucla |
vještačka zamjena majčine dojke. Može služiti za
umirenje djeteta (varalica) ili kao nastavak na
bočici za hranjenje. Izrađuje se u više oblika,
ali su dva osnovna cucli: nefiziološka, koja
neadekvatno naliježe u ustima i nakon duže
upotrebe može izazvati anomaliju (otvoren
zagriz), i fiziološka, koja je oblikovana tako
da dijete pri sisanju pravi pokrete gotovo
istovjetne onima kod prirodnog hranjenja te se
zbog toga i preporučuje; |
|
|
|
D
|
D.M.D. |
skraćenica od doctor medicinae dentariae.
Upotrebljava se u engleskom govornom području, a
titula se dobija nakon završenog fakulteta
(Dental School); |
|
Degeneracija |
proces koji dovodi do promjene od višeg na niži
nivo. Posljedica degeneracije je oštećenje pa i
smrt ćelije, tkiva, cijelih organa ili njihovih
djelova; |
|
Dekubitus |
bolna pojava na djelovima tijela izložena
pritisku; |
|
Demineralizacija |
kiseli agensi otapaju mineralne soli iz zubne
gleđi, te ova gubi svoju strukturu i tvrdoću.
Kod karijesa ovo se dešava ispod dentalnog
plaka, ali jake kiseline ili njihove pare mogu
djelovati i neposredno, pogotovo kod nekih
profesija; |
|
Dentalgija |
zubobolja; zubni bol koja može biti, sa obzirom
od tkiva od kojeg potiče, detinalna, pulpna,
parodotalna, periapeksna i reflektovana.
Zubobolja je najčešći simptom oboljenja pulpe,
Može se javiti spontano ili na različite
termičke, hemijske ili mehaničke nadražaje; |
|
Dentikli |
pulpni kamenčići; sitne tvorevine koje se
stvaraju unutar pulpnog prostora. Nalaze se u 60
do 90% svih zuba, dok se samo 15% može vidjeti
na rendgen snimku. Mogu uveliko otežati
endodontsku terapiju; |
|
Dentin |
vrdo zubno tkivo koje okružuje
zubnu pulpu. U predjelu
krune zuba prekriven je
sa gleđi, a u predjelu
korijena prekriva ga cement;
detalnije |
|
Devitalizacija |
usmrćenje, oduzimanje karakteristika i atributa
životnosti; |
|
Devitalizacija pulpe |
nekrotizacija vitalnog tkiva pomoću određenih
preparata, nepohodna za endodontsku terapiju u
onim slučajevima kada nije moguće izvršiti
vitalno uklanjanje pulpe (detaljnije).
Preparati za devitelizaciju su na bazi
formaldehida i arsena; |
|
Diastema mediana |
fiziološki ili patološki razmak između gornjih
prvih sjekutića. Uglavnom se pojavljuje kao
izolovana anomalija koja je neslijednog
karaktera; |
|
|
Dijagnoza |
utvrđivanje bolesti ili patološkog stanja na
osnovu anamneze i fizičkih ispitivanja. Uz
osnovne dijagnostičke metode primjenjuje se i
posebne: laboratorijske, rendgenske i dr.;
|
|
Diskoloracija zuba |
promjena boje ili providnosti krune zuba
najčešće prouzrokovana sredstvima za ispune
(plombe), lokalnim ili sistemskim lijekovima,
karijesom, nekrozom pulpe ili krvavljenjem; |
|
Displazija |
razvojni poremećaj čije je osnovno obiljležje
neusklađenost između pojedinih djelova organa
ili sistema; |
|
Displazija zuba |
lokalizovani prekid razvoja zuba. Pojavom može
biti zahvaćen jedan ili više zuba u jednoj
vilici; |
|
Distalan |
onaj koji je usmjeren prema završetku zubnog
luka tj. koji je najudaljeniji od srednje linije
lica, prateći zaobljenost zubnog luka; |
|
Dječija stomatologija |
grana stomatologije koja obuhvata sve aktivnosti
stomatološke zaštite dječije dobi. To uključuje
zdravstvene mjere koje služe unapređenju i
odrđavanju oralnog zdravlja, prevenciju i
liječenje dentooralnih bolesti i rehabilitaciju
organa za žvakanje u djece i omladine;
detaljnije |
|
DNK |
skraćenica za DezoksiriboNukleinsku Kiselinu,
koja se nalazi u jezgru hromozoma. Funkcijski je
organozovana u gene; |
|
Doctor medicinae stomatologicae |
latinski naziv zakonom priznate
titule diplomiranim studentima stomatologije; |
|
Doctor medicinae univerzalis |
latinski naziv zakonom priznate titule
diplomiranim studentima medicine; |
|
Dražeja |
pilula ili tableta presvučena šećerom; |
|
Držač mjesta |
jednostavna preventivna naprava, koja je
indikovana pri prevremenom gubitku (najčešće)
mliječnih zuba, u situacijama gdje prijeti
smanjenje prostora za nicanje stalnog zuba
naslijednika. Prema funkciji dijele se pasivne,
koji samo održavaju prostor, i aktivne, koji
vraćaju izgubljeni prostor; |
|
|
|
|
Dž
|
Džep |
najvažniji je znak u toku
parodontopatije, koji prestavljaju
patognomoničan znak za ovo oboljenje;
detaljnije |
|
|
|
 |
|
Na vrh |
|
E
|
E.O.S. |
skraćenica Evropskog ortodontskog udruženja
(Europian Orthodontic Society); |
|
E.P.A. |
skraćenica Evropskog protetskog udruženja
(Europian Prosthodontic Association); |
|
E.S.E. |
skraćenica Evropskog udruženja endodonata
(Europian Society of Endodontology); |
|
Edem |
oobilnije nakupljanje tečnosti u međućelijskom
prostoru tkiva. Nastaje povećanim izlaskom
tečnosti iz krvnih kapilara i nesposobnosti
limfnih kapialara da apsorbuju višak tečnosti; |
|
EDTA |
skraćenica za etilendiamin tetraosetnu kiselinu.
Natrijumova so ove kiseline koristi se u
endodonciji; |
|
Egzantem |
kožni osip. Prato mnoge infektivna i
neinfektivna oboljenja; |
|
Egzacerbacija |
pogoršanje simptoma ili toka bolesti; |
|
Egzogeno |
što dolazi od napolje; suprotno = endogeno; |
|
Egzostoza |
koštana izraslina na površini kosti. U ustima je
česta na zubnom nastavku; |
|
Ekscizija |
hirurški postupak kojim se izrezuje dio tkiva u
dijagnostičke ili terapijske svrhe; |
|
Ekskavator |
instrument za struganje, čišćenje i uklanjanje
patoloških i nepoželjnih supsatnci; |
|
Ekstirpirati |
sodstraniti bolesni dio organa ili tkiva
hirurškim zahvatom; |
|
Ekstirpacija pulpe |
potpuno odstranjivanje zubne pulpe endodontskim
instrumentom. Može se izvesti na dva načina: kao
mortalna, kada se prvo usmrti pulpa, i kao
vitalna;
detaljnije |
|
Ekstrakcija |
vađenje zuba, nejčešći zahvat u oralnoj
hirurgiji;
detaljnije |
|
Ektopičan zub |
nenormalan položaj zuba za vrijeme nicanja ili
poslije. Ogleda se u njegovom nepravilnom
položaju van zubnog niza; |
|
Elektroforeza |
putovanje koloidnih čestica u tekućoj sredini ka
elektrodi sa suprotnim nabojem. Negativne
čestice putuju ka pozitivnoj elektrodi i
obrnuto. Princip se primjenjuje u endodontskoj
terapiji; |
|
|
Emajl |
gleđ; |
|
Endodoncija |
grana stomatologije koja se bavi morfologijom,
fiziologijom, patologijom, dijagnostikom i
terapijom zubne pulpe i periakpeksnih tkiva;
detaljnije |
|
Endosealni implant |
predstavlja jednu vrstu implanta;
detaljnije |
|
Enukleacija |
hirurško uklanjanje neke ograničene tvorevine,
manje kosti ili ciste; |
|
Epitel |
tkivo koje pokriva sve spoljašnje tjelesne
površine. Ima najrazličitije funkcije: mehanička
zaštita organizma, ograničavanje tjelesnog
isparavanja, primanje i izlučivanje supstanci,
primanje nadražaja. On se sastoji iz nekoliko
slojeva ćelija; |
|
Epulis |
benigna izraslina lokalizovana na gingivi. Često
se nalazi sa obje strane zubnog grebena povezana
sa uskom peteljkom (nalik pješčanom stu).
Najčešće nastaje zbog lokalne iritacije
(karijes, plombe, protetski radovi itd.); |
|
Eritem |
difuzno ili ograničeno crvenilo na koži ili
sluzokoži; |
|
Erozija |
površinska lezija; |
|
Erozija |
plitka ozljeda površnog sloja epitela oralne
sluzokože. Nastaje najčešće zbog mehaničkih
očtećenja. Ovakva oštećenja uglavnom brzo
zarastaju; |
|
Erozija zuba |
lokalizovani gubitak gleđi, izazvan hemijskim
faktorima; |
|
Estetika |
filozofska disciplina koja se bavo umjetnošću i
umjetničkim stvaralaštvom; estetsko - lijepo,
ukusno; |
|
Etiologija |
nauka o uzrocima nekih pojava, odnosno dio neke
nauke koja istražuje uzroke nekog reda pojava.
Dio medicine koja se bavi proučavanjem uzroka
bolesti, da bi se utvrdio njen pravi izvor i
olakšalo liječenje; |
|
Eutanazija |
lagana smrt; usmrćenje neizlečivo bolesnih; |
|
|
|
|
F
|
F.D.I. |
skraćenica za Međunarodno
udruženje stomatologa (Federation Dentarie
Internationale) osnovano u Parizu 1900. godine; |
|
Faseta1 |
svaka kvržica na kruni zuba ima izgled piramide
sa tri strane koje se označavaju kao fasete; |
|
Faseta2 |
prednja strana krunica od akrilata, koja je u
boji i obliku nalik prirodnim zubima; |
|
Faseta3 |
ili veniri. Predstavlja vrstu protetske
nadoknade koja se postavlja na prednje strane
zuba;
detaljnije |
|
Fasetirana krunica |
jednodjelna estetska krunica, izrađena od
livenog metala (ili legure) sa estetskim
dodatkom (fasetom); |
|
Febrilan |
grozničav, onaj kojiima povišenu tjelesnu
temperaturu (iznad 37oC); |
|
Fetus |
ljudski ili životinjski zametak; kod čovjeka od
8. nedjelje intrauterinog života do rođenja; |
|
Fibroma |
benigni tumor vezivnog tkiva. Može se pojavtiti
na svakom mjestu u usnoj duplji. Terapija je
hirurška; |
|
Fibroza |
proces bujanja vezivnog tkiva. Patološki proces
kada se, zbog raznih razloga, kvalitetnije tkivo
zamjenjuje manje vrijednim, vezivnim, tkivom; |
|
Fibroza pulpe |
fibrozna degeneracije pulpe. Proces koji prati
starenje organimzma, a karakteristično je
smanjenje ćelija pulpe i povećanje vezivnog
tkiva; |
|
Fiksni ortodontski aparat |
naprave koje se primjenjuju u ortodontskoj
terapiji, izrađene prema načelima fiksne
tehnike; |
|
Finiranje |
mehanička obrada površine plombe koja se izvodi
posebno konstruisanim svrdlima; |
|
Fisura |
brazda odnosno ulegnuće na griznoj površini zuba
bočnih zuba i koja daje karakterističnu
morfologiju svakom zubu; |
|
Fistula |
cjevasti kanal koji spaja dvije šupljine ili
šupljinu u tijelu sa površinom tijela; |
|
|
Fiziologija |
nauka o funkciji organizma čiji je cilj
otkrivanje fizičke i hemijske procese od kojih
zavise razvoj i održavanje života; |
|
Flečer |
cement; |
|
Flegmona |
oblik zapaljenja pri kojem se aksudat difuzno
širi u tkivu ili organu, zahvatujući sve slojeve
bez jasno označene granice između zdravog i
inficiranog tkiva; |
|
Fluor |
hemisjke element (oznaka: F). Halogeni element
koji je najreaktivniji od svih elemenata te se
nikad ne nalazi samostalan, već samo u vidu
jedninjenja. Upotrebljava se za prevenciju
karijesa
(detaljnije); |
|
Fluoroza zuba |
nastaje kada se u organizam unosi veća količina
fluora. Najčešće se javlja endemski (kada
zahvata čitavo jedno područje) u mjestima gdje
je količina fluora u vodi veća od 2mg/L; |
|
Fobija |
strah koji se javlja bez stvarnog razloga; |
|
Foetor ex ore |
neugodan zadah iz usta;
detaljnije |
|
Fokalna infekcija |
žarišna infekcija, bolest koja može nastati
širenjem nfekcije iz bilo kog inficiranog
žarišta u organizmu;
detaljnije |
|
Forniks |
krov i dno vestibularnog prostora (prostor
između zuba i obraza; |
|
Fraktura |
lom, prelom; |
|
Fren(ul)ektomija |
operacioni zahvat u kojem se uklanja frenulum; |
|
Frenulum |
nabor sluzokože koji povezuje usnu ili jezik sa
alveolarnim nastavkom odnosno podom usne duplje;
|
|
Frontalni zubi |
prenji zub, smješten u gornjoj i donjoj vilici u
rasponu između očnjaka; |
|
Furunkul |
bolan čvor na koži i potkožnom tkivu izazvan
ingekcijom, nastao oko korijena dlake; |
|
Fuzija zuba |
spojeni zub, nastao usled ranog spajanja zubnih
zametaka. Spajanje može biti djelimično ili
potpuno; |
|
|
|
|
G
|
Galvanizam |
pojava galvanske struje pri dodiru dvije ili
više različitih metala u ustima npr. svježi
amalgam i zlatna krunica. Posljedice su peckanje
u ustima, promjena čula ukusa i dr.; |
|
Gangrena |
nekroza tikiva ili organa. Može biti začeta
bekterisjkom infekcijom; |
|
Gangrena pulpe |
odumiranje pulpe i invazija bakterija. Moguća je
prebojenost krune zuba i osjetljivost na
toplotu. Liječi se uklanjanjem bolesnog tkiva i
punjenjem korijenskog kanala;
detaljnije |
|
Geminacija zuba |
zub blizanac. Javlja se u slučajevima gdje je
došlo do dijeljenja zametka zuba u uzdužnom
smjeru, pa se od jednog zamjetka stvorilo dva
istovjetna zuba; |
|
Genciana violet |
arkidinska boja, blagi antiseptik koji se kao
0,5-1% rastvor koristila u lijećenju
kandidijaze. Primjenjuje se i kao jedan od
sredstava za premazivanje zuba kako bi s otkrio
dentalni plak; |
|
Geografski jezik |
stečeno oboljenje jezika;
detaljnije |
|
Gerijatrija |
grana humane medicine koja se bolestima starije
životne dobi; |
|
Gingiva |
fibrozno tkivo porkiveno epitelom koje okružuje
zube i pokriva gornji dio alveolarnog nastavka;
detaljnije |
|
Gingivektomija |
hirurški zahvat na gingivi kojim se odstranjuje
hipertrofična gingiva;
detaljnije |
|
Gingivitis |
akutna ili hronična upala gingive kao samostalna
bolest ili kao prateća pojava nekog opšteg
oboljenja;
detaljnije |
|
|
Gingivalni džep |
patološko produbljenje gingivalnog sulkusa u
područje gingivalnog tkiva; |
|
Gingivoplastika |
hirurški zahvat preoblikovanja gingivalnih
rubova u fiziološki oblik kako bi se popravio
izgled i funkcija gingive. Izvodi se kao
samostalni zahvat ili u konbinaciji sa
gingivektomijom;
detaljnije |
|
Glas-jonomer |
cement koji nastaje miješanjem praha
kalcijum-aluminijum-silikata i vodenog rastvora
poliakrilne kiseline. Cement male tvrdoće i nije
prikladan da se koristi na mjestima gdje je jak
pritisak, pa se koristi za male plombe na
prednjim zubima. Oslobađa fluor pa tako
spriječava nastanak karijesa;
detaljnije |
|
Gleđ |
najtvrđe tkivo u ljudskom organizmu. Pokriva
spoljašnju stranu krune zuba. U sazrelom stanju
ona je visoko mineralizovana i sadrži 96-98%
neorganskih materija;
detaljnije |
|
Gnatologija |
nauka o mastikatornom organu. Obuhvata
fiziologiju, funkcionalne poremećaje i metode
liječenja; |
|
Granulom |
masa granulacionog tkiva koje se stvara kao
reakcija na infekciju ili invaziju stranih
tijela; |
|
Gutaperka |
prečišćeni koagulisani sok tropskih biljaka.
Postaje plastična na 60oC, topiva u
eukaliptusovom ulju, nerastvorljiva u vodi. U
obliku štapića služi za ispun korijenskih
kanala; |
|
|
|
|
H
|
Heilitis |
oboljenje usana;
detaljnije
|
|
Hemangiom |
najčešći tumor krvnih sudova. Najčešće su
lokalozovani na usnama, sluzokoži obraza,
alveolarnom nastavku i jeziku. Terapija je
hirurška; |
|
Hematom |
nakupina krvi, krvni izliv. Nastaj kod
krvevljenja u tkivu i stvara otok. U koži je
prvo crvene boje, zatim plavkaste i na kraju
žućkaste i zelenkaste boje. U stomatologiji može
nastati kao posledica davanja lokalne anestezije
ili vađenja zuba; |
|
Hemofilija |
prirodno oboljenje krvi, naslijedna bolest od
koje boluju muškarci. Uzrokovana je nedostatkom
jednog od faktora koagulacije; |
|
Hemoragija |
krvavenje, isticanje krvi iz krvnog suda. Po
vrsti krvnog suda razlikujemo arterijsko,
vensko, kapilarno i parehimatozno
; |
|
Hereditaran |
naslijedan; |
|
Herpes |
upalno oboljenje kože i sluzokože. Uzročnik je
Herpes virus hominis. Postoje tipova ovog
virusa, od kojih prvi (Herpes simplex)
izaziva promjene u ustima
(detaljnije); |
|
Hidrofilan |
koji privlači vodu; |
|
Hidrofoban |
koji odbija vodu; |
|
|
Hipercementoza |
pojava kod koje se sekudarno povećava cementna
supstanca, obično na apeksnoj trećini korijena.
Najčešći su joj uzroci upala i trauma.
Prestavlja problem pri vađenju zuba; |
|
Hiperemija |
;pojačana prokrvljenost u tkivima i organima; |
|
Hiperemija pulpe |
početni stadijum upale pulpe najčešće
prouzrokavana karijesom; |
|
Hiperplazija |
abnormalno množenje ili povećanje ćelija u
tkivima; |
|
Hipertenzija |
povišen krvni pritisak u arterijskom sistemu; |
|
Hipertrofija |
abnormalno povećanje ili pretjeran rast organa
ili njegovih djelova
; |
|
Hipokrat |
najugledniji starogrčki doktor, osnivač
medicinske nauke i teorije o uzročnicima bolesti; |
|
Hipoplazija |
nepotpun razvoj pojedinog organa ili njegovih
djelova a i čitavog organizma; |
|
Hipotenzija |
smanjen krvni pritisak; |
|
Histologija |
nauka koja obrađuje građu vičećelijskih
organizama; |
|
Hutchinson-ovi zubi |
naziv za gornje sjekutiće koji su zadebljani
poput bačve sa polumjesečastim udubljenju na
sječivnoj ivici. Ovakav oblik zuba je
karakterističan za onfekcije sifilisa; |
|
|
|
|
I
|
I.A.D.R. |
skraćenica za Međunarodno
udruženje za istraživanja u disciplinama
stomatoloških nauka (International Association
for Dental Research); |
|
I.A.G. |
skraćenica za Međunarodnu
akademiju za gnatologiju (International Acadamy
of Gnathology); |
|
I.A.N.C. |
skraćenica za Internacionalni
komitet za anatomske nazive (International
Anatomical Nomenclature Committee), osnovan u
Bazelu 1895. godine; |
|
I.S.O. |
skraćenica za Međunarodnu organizaciju za
standardizaciju (Intenational Organization of
Standardization) koja se primjenjuje i u
stomatologiji; |
|
Imedijatan |
neposredan, skori, trenutačan, koji se odmah
uključuje; |
|
Imedijatna proteza |
totalna ili parcijalna proteza primijenjena
neposredno poslije vađenja zuba a izrađena po
posebnom postupku;
detaljnije |
|
Imobilizacija |
postupak kojim se pojedini djelovi tijela
stavljaju u stanje nepokretnosti u toku nekog
perioda. Uglavnom se koristi poslije loma
kostiju; |
|
Impaktiran zub |
zub koji prenstveno zbog mehaničke prepreke,
krivog položaja u vilici ili manjka položaja u
zubnom luku ne može niknuti. Ovi zubi se
mogu dovesti u zubni luk hirurško - ortodontskom
terapijom ili translantacijom zuba
(detaljnije). Ako to nije
moguće onda se hirurški vade;
detaljnije |
|
|
Implant |
namjenski oblikovani predmeti, izrađeni od
odgovarajućeg materijala, čija je osnovna
namjena ugradnja u živa tkiva;
detaljnije |
|
Incizija |
rasijecanje, zarezivanje; |
|
Indikacija |
medicinski razlog za potrebu liječenja ili
operatinog zahvata. Donosi se na temelju
odgovarajućih simptoma; |
|
Iinfekcija |
reakcija organizma na prodor bakterija,
patogenih mikroba i virusa; |
|
Inlej |
nadoknada koja se cementira u preparisani kanal.
Za razliku od plombe, koja se pravi u ustima
pacijenta, inlej se pravi van usta. Može biti
napravljen od zlata, dentalnih legura i keramike;
detaljnije |
|
Interferon |
razred malih topljivih proteina koje se koriste
u borbi protiv virusa; |
|
Intramukozni implant |
predstavlja jednu vrstu implanta;
detaljnije |
|
Ispun |
prije upotrebljivan izraz za plombu; |
|
Izbeljivanje |
procedura u kojoj se uklanjaju razne
diskoloracije sa površine zuba, a sama boja zuba
postaje bjelija;
detaljnije
|
|
|
|
|
J
|
Jatrogen |
termin koji označava da je nastala neka
posledica (komplikacija) dejstvom medicinske,
stomatološke i druge zdrastvene aktivnosti; |
|
Jetkanje |
nagrizanje gleđi; |
|
Jezik |
izrazito pokretan mišićni organ prekriven
sluzokožom. Osim čto prestavlja organ za ukus,
jezik učestvuje u žvakanju i formiranju
zalogaja, govoru i sisanju (kod beba);
detaljnije |
|
|
Jonoforeza |
terapijska metoda uvođenja u tkivo jona soli
električnom strujom u terapijske svrhe. U
endodonciji se koristi za dezinfekciju kanala
korijena (npr. gangrena pulpe zuba). Takođe se
može koristiti u terapiji nekih oboljenja mekih
t | | | | |
