|
|
|
A
|
A.D.A. |
skraćenica od Američkog udruženja stomatologa
(American Dental Association); |
|
Abrazivna sredstva |
sadrže sredtsva koja djeluju erozivno na
površinu i izazivaju trošenje materijala
trenjem. U stomatologiji se ova sredstva koriste
uglavnom za poliranje; |
|
Abrazija zuba |
progresivno trošenje tvrde zubne supstancije,
koja može biti u tolikoj mjeri da dolazi do
nestanka cijele krune; |
|
Adenom |
benigni tumor pljuvačnih žlijezda; |
|
Adenovirusi |
velika grupa DNK virusa koja se javlja u čovjeka
i nekih životinja; |
|
Adrenalin |
hormon srži nadbubrežne žlijezde. Često se
koristi u konbinaciji sa lokalnim anestetikom
jer dovodi do skupljanja krvnih sudova, što
smanjuje krvavljenje i produžuje dejstvo same
anestezije; |
|
Afta |
povratna ulceracija, pravilnog, kružnog ili
ovalnog oblika, žućkastobijele boje, oivičena
crvenim prstenom koja se javlja u usnoj duplji;
detaljnije |
|
Agonist |
ogran ili dio tijela koji je funkcionalno
povezan sa ostalim djelovima tijela u vršenju
nekog procesa npr. zub iz iste vilice, koji se
nalazi pored zuba koji se posmatra ili obrađuje; |
|
AH-26 |
fabrički naziv za materijal kojim se puni kanal
korijena poslije endodontske terapije (detaljnije); |
|
Ahelija |
greška u razvoju donje trećine lica, kada
postoji urođeni nedostatak jedne ili obije usne;
|
|
AIDS |
(Acquired ImmunoDeficiency Syndrome - SIDA) -
virusno oboljenje prouzrokovana humanim
retrovirusom;
detaljnije |
|
Akrilat |
materijal koji je u upotrbi od 1940. godine.
Uglavnom se koristi za izradu proteza
(protetičkih i ortodontskih); |
|
Aktivator1 |
hemijska supstancija neophodna za aktivaciju i
ubrzanje hemijske reakcije; |
|
Aktivator2 |
mobilna ortodontska naprava koja služi za
korekciju međuviličnih odnosa u tri prostorne
ravni; |
|
Aktivna ploča |
mobilna ortodontska naprava koja se izrađuje
posebno za svaku vilicu. Sastoji se od akrilatne
ploče, koja nosi retencione (koji drže ploču za
vilicu) i aktivne elemnte (koji imaju aktivnu
ulogu u ispravljanju zuba); |
|
Akutan |
nagao; stanje bolesti koje počinje naglo sa
izrazitim simptomima; |
|
Alergen |
materije koje stimulišu organizam da stvaraju
alergijska antitijela odnosno dovode do
stvaranja alergije; |
|
Alergija |
patološko stanje organizma koje potiče iz
pojačane reaktivnosti organizma u kontaktu sa
specifičnim stranim supstancijama koje imaju
alergenske osobine. Svaki ponovni ulaz dotične
materije dovodi do reakcije organizma koja nekad
može biti opasna i po život; |
|
Alginat |
materijal koji se koristi za uzimanje otisaka
krezubih i bezzubih vilica; |
|
Alopecija |
lokalno opadanje kose ili dlaka na bradi, koje
se javlja zbog žarišta. Ona se mogu nalaziti i
na zubima, zbog čega je neophodno izvršiti
detaljan pregled zuba; |
|
Alteracija |
promjena, pogoršanje, prelaz dobroćudnog procesa
u zloćudni, npr. maligna alteracija; |
|
Alveola |
dio kosti donje i gornje vilice u kojoj su
usađeni zubi tj. njihovi korijeni;
detaljnije |
|
Alveolitis |
upala alveole. Skup simptoma nakon vađenja zuba
čiji je glavni znak jak bol; |
|
|
Alvaeotomija |
hirurško uklanjanje koštanog dijela alveole.
Ovim zahvatom se odstranjuje zaostali korijen,
neiznikao zub i sl.; |
|
Amalgam |
legura žive sa srebrom, kalajem, bakrom i
cinkom. Koristi se kao materijal za tzv. "sive"
plombe;
detaljnije |
|
Amptutacija |
djelimično odstranjivanje dijela tijela ili
organa hirurškim putem; |
|
Amputacija pulpe |
djelimično uklanjanje dijela pulpe;
detaljnije |
|
Anafilaktički šok |
skup burnih alergijskih pojava koje nastaju
naglo nakon ponovnog unošenja alergena u
organizam. Može biti opasan po život ukoliko se
ne reaguje brzo; |
|
Analgetici |
sredstva koja smanjuju bol; |
|
Anamneza |
skup podataka o početku, razvoju i toku bolesti
ili stanja što ih bolesnik daje doktoru o svom
zdrastvenom životu prije sadašnje bolesti; |
|
Anatomski otisak |
otisak uzet za potrebe dijagnoze ili izrade
individualne kašike; |
|
Anestezija |
privremena neosjetljivost na bolne i druge
nadražaje. Može se izvoditi površno (kada je
anestetik u vidu gela) i infiltraciono
(anestetik je u vidu injekcije); |
|
Angle, E.H. |
(1855.-1930.) osnivač savremene ortodoncije čije
knjige i danas prestavljaju izvor ortodontskih
saznanja. Uveo je klasifikaciju ortodontskih
anomalija, sa podjelom u tri osnovne klase; |
|
Anodoncija |
urođeni nedostatak jednog ili više zuba. Može se
javiti samo u mliječnoj ili u obije denticije.
Na anodonciju mliječnih obično se nadovezuje i
anodoncija stalnih zuba. Najčešća je u žute rase
a najređa u crne; |
|
Antagonist |
ptotivnik; lijek suprotnog djelovanja, organ ili
dio tijela koji djeluje suprotno. Zubi u
suprotnoj vilici, koji u okluziji dolaze u
međusobni kontakt; |
|
Antibiogram |
metoda utvrđivanja osjetljivosti
mikro-organizama na dejstvo antibiotika; |
|
Antibiotici |
hemijske supstancije koje uništavaju ili
sprečavaju rast drugih mikro-organizama.
Mehanizam djelovanja je različit. Najznačajniji
predstavnici su penicilini, cefalosporini,
tetraciklini i dr.; |
|
Antimikotici |
antibiotici sa specifičnim djelovanjem na
gljivice. Ovdje spadaju Nystatin, Mikonazol,
Amphotericin B i dr.; |
|
Antipiretici |
sredstva za snižavanje tjelesne temperature; |
|
Apikotomija |
hirurško uklanjanje vrha korijena zuba;
detaljnije |
|
Apsces |
nakupina gnoja u tvrdom tkivu; oštro ograničena
gnojna upala. U stomatologiji mu je najčešći
uzročnik zub; |
|
Arsen |
srebrnosivi metal sa mirisom na bijeli luk,
otrovan za čovjeka. U stomatologiji se
upotrebljavaju preparati arsena za devitlizaciju
pulpe. Ovi preparati ne bi trebalo da stoje duže
od 2 dana; |
|
Artikulator |
mehanička naprava u kojoj se postavljaju modeli
vilica (koji su dobijeni na osnovu otisaka) i
koja oponaša pokrete vlice; |
|
Atečmen |
naprava za fiksaciju, retenciju i stabilizaciju
dentalnih proteza. Obično se sastoji iz dva
dijela, od koji se jedan nalazi na zubu a drugi
u protezi; |
|
Atrofija |
proces smanjivanja tkiva na račun smanjenja
broja ćelija (naspram aplazije kod koje dolazi
do smanjenja zapremine ćelija); |
|
|
|
B
|
Baby bottle sindrom |
skup kliničkih znakova različitog inteziteta na
mliječnim zubima nazvan i cirkularnim karijesom.
Karakteriše ga obilno i brzo razaranje zubnog
tkiva u predjelu vrata zuba. Naročito je izražen
na gornjim sjekutićima;
detaljnije |
|
Belova paraliza |
paraliza facijalnog živca. Simptomi su:
nedostatak nosno-usne brazde, spušten ugao
usana, opušten obraz i nestanak bora na čelu, i
oni se javljaju na jednoj polovini lica; |
|
Bezubost |
stanje bez zuba, gubitak svih zuba; |
|
Bijela plomba |
plomba načinjena od kompozitnih materijala; |
|
Black, G.V. |
američki zubni ljekar, jedan od utemeljivača
savremene stomatologije; |
|
|
Bravica |
osnovni elemenat fiksne ortodontske terapije
koji je, u sklopu sa prstenom ili samostalno,
zaljiepljen za određeni dio zuba i služi za
nošenje ostalih djelova ove terapije;
detaljnije |
|
Bruksizam |
snažno škripanje i stezanje zuba, posebno za
vrijeme spavanja. Pri tome nastaje neobično dugo
i nefiziološko opterećenje zuba što ima za
posledicu ubrzano trošenje tvrdog zubnog tkiva; |
|
Brušenje zuba |
klinički postupak kojim se prirodni zub, koji je
predviđen za krunicu, preoblikuje. Osnovno
pravilo je da se zub brušenjem tako preoblikuje
da je njegov najveći obim na gingivalnom rubu;
detaljnije |
|
|
|
C
|
Caklina |
gleđ; |
|
Candida albicans |
gljiva iz porodice Cryptococcaceae. Spada
u tzv. uslovno patogene mikroorganizme tj. pod
određenim uslovima mogu izazavti infekciju.
Uzrokuje najčešću gljivičnu infekciju usne
duplje;
detaljnije |
|
Cement1 |
mineralizovano tkivo koje prekriva korijen zuba.
Slično je kosti no za razliku od nje nema krvne
sudove i nerve. Prestavlja sastavni dio
parodontalnog aparat kojim se zub drži u
alveoli;
detaljnije |
|
Cement2 |
preparat koji se sastoji iz praška i tečnosti.
Služi za podloge ispod plomvi, privremene ispune
i za fiksaciju kruna i mostova; |
|
|
Cirkularni karijes |
vidi "Babby bottle sindrom"; |
|
Cista |
šuplina bez otvora smještena u trvdom ili mekom
tkivu sa vlastitim omotom, ispinjena tečnim ili
polutečnim sadržajem;
detaljnije |
|
Cucla |
vještačka zamjena majčine dojke. Može služiti za
umirenje djeteta (varalica) ili kao nastavak na
bočici za hranjenje. Izrađuje se u više oblika,
ali su dva osnovna cucli: nefiziološka, koja
neadekvatno naliježe u ustima i nakon duže
upotrebe može izazvati anomaliju (otvoren
zagriz), i fiziološka, koja je oblikovana tako
da dijete pri sisanju pravi pokrete gotovo
istovjetne onima kod prirodnog hranjenja te se
zbog toga i preporučuje; |
|
|
|
D
|
D.M.D. |
skraćenica od doctor medicinae dentariae.
Upotrebljava se u engleskom govornom području, a
titula se dobija nakon završenog fakulteta
(Dental School); |
|
Degeneracija |
proces koji dovodi do promjene od višeg na niži
nivo. Posljedica degeneracije je oštećenje pa i
smrt ćelije, tkiva, cijelih organa ili njihovih
djelova; |
|
Dekubitus |
bolna pojava na djelovima tijela izložena
pritisku; |
|
Demineralizacija |
kiseli agensi otapaju mineralne soli iz zubne
gleđi, te ova gubi svoju strukturu i tvrdoću.
Kod karijesa ovo se dešava ispod dentalnog
plaka, ali jake kiseline ili njihove pare mogu
djelovati i neposredno, pogotovo kod nekih
profesija; |
|
Dentalgija |
zubobolja; zubni bol koja može biti, sa obzirom
od tkiva od kojeg potiče, detinalna, pulpna,
parodotalna, periapeksna i reflektovana.
Zubobolja je najčešći simptom oboljenja pulpe,
Može se javiti spontano ili na različite
termičke, hemijske ili mehaničke nadražaje; |
|
Dentikli |
pulpni kamenčići; sitne tvorevine koje se
stvaraju unutar pulpnog prostora. Nalaze se u 60
do 90% svih zuba, dok se samo 15% može vidjeti
na rendgen snimku. Mogu uveliko otežati
endodontsku terapiju; |
|
Dentin |
vrdo zubno tkivo koje okružuje
zubnu pulpu. U predjelu
krune zuba prekriven je
sa gleđi, a u predjelu
korijena prekriva ga cement;
detalnije |
|
Desni |
vidi gingiva; |
|
Devitalizacija |
usmrćenje, oduzimanje karakteristika i atributa
životnosti; |
|
Devitalizacija pulpe |
nekrotizacija vitalnog tkiva pomoću određenih
preparata, nepohodna za endodontsku terapiju u
onim slučajevima kada nije moguće izvršiti
vitalno uklanjanje pulpe (detaljnije).
Preparati za devitelizaciju su na bazi
formaldehida i arsena; |
|
Diastema mediana |
fiziološki ili patološki razmak između gornjih
prvih sjekutića. Uglavnom se pojavljuje kao
izolovana anomalija koja je neslijednog
karaktera;
detaljnije |
|
|
Dijagnoza |
utvrđivanje bolesti ili patološkog stanja na
osnovu anamneze i fizičkih ispitivanja. Uz
osnovne dijagnostičke metode primjenjuje se i
posebne: laboratorijske, rendgenske i dr.;
|
|
Diskoloracija zuba |
promjena boje ili providnosti krune zuba
najčešće prouzrokovana sredstvima za ispune
(plombe), lokalnim ili sistemskim lijekovima,
karijesom, nekrozom pulpe ili krvavljenjem; |
|
Displazija |
razvojni poremećaj čije je osnovno obiljležje
neusklađenost između pojedinih djelova organa
ili sistema; |
|
Displazija zuba |
lokalizovani prekid razvoja zuba. Pojavom može
biti zahvaćen jedan ili više zuba u jednoj
vilici; |
|
Distalan |
onaj koji je usmjeren prema završetku zubnog
luka tj. koji je najudaljeniji od srednje linije
lica, prateći zaobljenost zubnog luka; |
|
Dječija stomatologija |
grana stomatologije koja obuhvata sve aktivnosti
stomatološke zaštite dječije dobi. To uključuje
zdravstvene mjere koje služe unapređenju i
odrđavanju oralnog zdravlja, prevenciju i
liječenje dentooralnih bolesti i rehabilitaciju
organa za žvakanje u djece i omladine;
detaljnije |
|
DNK |
skraćenica za DezoksiriboNukleinsku Kiselinu,
koja se nalazi u jezgru hromozoma. Funkcijski je
organozovana u gene; |
|
Doctor medicinae stomatologicae |
latinski naziv zakonom priznate
titule diplomiranim studentima stomatologije; |
|
Doctor medicinae univerzalis |
latinski naziv zakonom priznate titule
diplomiranim studentima medicine; |
|
Dražeja |
pilula ili tableta presvučena šećerom; |
|
Držač mjesta |
jednostavna preventivna naprava, koja je
indikovana pri prevremenom gubitku (najčešće)
mliječnih zuba, u situacijama gdje prijeti
smanjenje prostora za nicanje stalnog zuba
naslijednika. Prema funkciji dijele se pasivne,
koji samo održavaju prostor, i aktivne, koji
vraćaju izgubljeni prostor; |
|
|
|
|
Dž
|
Džep |
najvažniji je znak u toku
parodontopatije, koji prestavljaju patognomoničan znak
za ovo oboljenje;
detaljnije |
|
|
|
 |
|
Na vrh |
|
E
|
E.O.S. |
skraćenica Evropskog ortodontskog udruženja
(Europian Orthodontic Society); |
|
E.P.A. |
skraćenica Evropskog protetskog udruženja
(Europian Prosthodontic Association); |
|
E.S.E. |
skraćenica Evropskog udruženja endodonata
(Europian Society of Endodontology); |
|
Edem |
oobilnije nakupljanje tečnosti u međućelijskom
prostoru tkiva. Nastaje povećanim izlaskom
tečnosti iz krvnih kapilara i nesposobnosti
limfnih kapialara da apsorbuju višak tečnosti; |
|
EDTA |
skraćenica za etilendiamin tetraosetnu kiselinu.
Natrijumova so ove kiseline koristi se u
endodonciji; |
|
Egzantem |
kožni osip. Prato mnoge infektivna i
neinfektivna oboljenja; |
|
Egzacerbacija |
pogoršanje simptoma ili toka bolesti; |
|
Egzogeno |
što dolazi od napolje; suprotno = endogeno; |
|
Egzostoza |
koštana izraslina na površini kosti. U ustima je
česta na zubnom nastavku; |
|
Ekscizija |
hirurški postupak kojim se izrezuje dio tkiva u
dijagnostičke ili terapijske svrhe; |
|
Ekskavator |
instrument za struganje, čišćenje i uklanjanje
patoloških i nepoželjnih supsatnci; |
|
Ekstirpirati |
sodstraniti bolesni dio organa ili tkiva
hirurškim zahvatom; |
|
Ekstirpacija pulpe |
potpuno odstranjivanje zubne pulpe endodontskim
instrumentom. Može se izvesti na dva načina: kao
mortalna, kada se prvo usmrti pulpa, i kao
vitalna;
detaljnije |
|
Ekstrakcija |
vađenje zuba, nejčešći zahvat u oralnoj
hirurgiji;
detaljnije |
|
Ektopičan zub |
nenormalan položaj zuba za vrijeme nicanja ili
poslije. Ogleda se u njegovom nepravilnom
položaju van zubnog niza; |
|
Elektroforeza |
putovanje koloidnih čestica u tekućoj sredini ka
elektrodi sa suprotnim nabojem. Negativne
čestice putuju ka pozitivnoj elektrodi i
obrnuto. Princip se primjenjuje u endodontskoj
terapiji; |
|
|
Emajl |
gleđ; |
|
Endodoncija |
grana stomatologije koja se bavi morfologijom,
fiziologijom, patologijom, dijagnostikom i
terapijom zubne pulpe i periakpeksnih tkiva;
detaljnije |
|
Endosealni implant |
predstavlja jednu vrstu implanta;
detaljnije |
|
Enukleacija |
hirurško uklanjanje neke ograničene tvorevine,
manje kosti ili ciste;
detaljnije |
|
Epitel |
tkivo koje pokriva sve spoljašnje tjelesne
površine. Ima najrazličitije funkcije: mehanička
zaštita organizma, ograničavanje tjelesnog
isparavanja, primanje i izlučivanje supstanci,
primanje nadražaja. On se sastoji iz nekoliko
slojeva ćelija; |
|
Epulis |
benigna izraslina lokalizovana na gingivi. Često
se nalazi sa obje strane zubnog grebena povezana
sa uskom peteljkom (nalik pješčanom stu).
Najčešće nastaje zbog lokalne iritacije
(karijes, plombe, protetski radovi itd.); |
|
Eritem |
difuzno ili ograničeno crvenilo na koži ili
sluzokoži; |
|
Erozija |
površinska lezija; |
|
Erozija |
plitka ozljeda površnog sloja epitela oralne
sluzokože. Nastaje najčešće zbog mehaničkih
očtećenja. Ovakva oštećenja uglavnom brzo
zarastaju; |
|
Erozija zuba |
lokalizovani gubitak gleđi, izazvan hemijskim
faktorima; |
|
Estetika |
filozofska disciplina koja se bavo umjetnošću i
umjetničkim stvaralaštvom; estetsko - lijepo,
ukusno; |
|
Etiologija |
nauka o uzrocima nekih pojava, odnosno dio neke
nauke koja istražuje uzroke nekog reda pojava.
Dio medicine koja se bavi proučavanjem uzroka
bolesti, da bi se utvrdio njen pravi izvor i
olakšalo liječenje; |
|
Eutanazija |
lagana smrt; usmrćenje neizlečivo bolesnih; |
|
|
|
|
F
|
F.D.I. |
skraćenica za Međunarodno
udruženje stomatologa (Federation Dentarie
Internationale) osnovano u Parizu 1900. godine; |
|
Faseta1 |
svaka kvržica na kruni zuba ima izgled piramide
sa tri strane koje se označavaju kao fasete; |
|
Faseta2 |
prednja strana krunica od akrilata, koja je u
boji i obliku nalik prirodnim zubima; |
|
Faseta3 |
ili veniri. Predstavlja vrstu protetske
nadoknade koja se postavlja na prednje strane
zuba;
detaljnije |
|
Fasetirana krunica |
jednodjelna estetska krunica, izrađena od
livenog metala (ili legure) sa estetskim
dodatkom (fasetom); |
|
Febrilan |
grozničav, onaj kojiima povišenu tjelesnu
temperaturu (iznad 37oC); |
|
Fetus |
ljudski ili životinjski zametak; kod čovjeka od
8. nedjelje intrauterinog života do rođenja; |
|
Fibroma |
benigni tumor vezivnog tkiva. Može se pojavtiti
na svakom mjestu u usnoj duplji. Terapija je
hirurška; |
|
Fibroza |
proces bujanja vezivnog tkiva. Patološki proces
kada se, zbog raznih razloga, kvalitetnije tkivo
zamjenjuje manje vrijednim, vezivnim, tkivom; |
|
Fibroza pulpe |
fibrozna degeneracije pulpe. Proces koji prati
starenje organimzma, a karakteristično je
smanjenje ćelija pulpe i povećanje vezivnog
tkiva; |
|
Fiksni ortodontski aparat |
naprave koje se primjenjuju u ortodontskoj
terapiji, izrađene prema načelima fiksne
tehnike;
detaljnije |
|
Finiranje |
mehanička obrada površine plombe koja se izvodi
posebno konstruisanim svrdlima; |
|
Fisura |
brazda odnosno ulegnuće na griznoj površini zuba
bočnih zuba i koja daje karakterističnu
morfologiju svakom zubu; |
|
Fistula |
cjevasti kanal koji spaja dvije šupljine ili
šupljinu u tijelu sa površinom tijela; |
|
|
Fiziologija |
nauka o funkciji organizma čiji je cilj
otkrivanje fizičke i hemijske procese od kojih
zavise razvoj i održavanje života; |
|
Flečer |
cement; |
|
Flegmona |
oblik zapaljenja pri kojem se aksudat difuzno
širi u tkivu ili organu, zahvatujući sve slojeve
bez jasno označene granice između zdravog i
inficiranog tkiva; |
|
Fluor |
hemisjke element (oznaka: F). Halogeni element
koji je najreaktivniji od svih elemenata te se
nikad ne nalazi samostalan, već samo u vidu
jedninjenja. Upotrebljava se za prevenciju
karijesa
(detaljnije); |
|
Fluoroza zuba |
nastaje kada se u organizam unosi veća količina
fluora. Najčešće se javlja endemski (kada
zahvata čitavo jedno područje) u mjestima gdje
je količina fluora u vodi veća od 2mg/L; |
|
Fobija |
strah koji se javlja bez stvarnog razloga; |
|
Foetor ex ore |
neugodan zadah iz usta;
detaljnije |
|
Fokalna infekcija |
žarišna infekcija, bolest koja može nastati
širenjem nfekcije iz bilo kog inficiranog
žarišta u organizmu;
detaljnije |
|
Forniks |
krov i dno vestibularnog prostora (prostor
između zuba i obraza; |
|
Fraktura |
lom, prelom; |
|
Fren(ul)ektomija |
operacioni zahvat u kojem se uklanja frenulum; |
|
Frenulum |
nabor sluzokože koji povezuje usnu ili jezik sa
alveolarnim nastavkom odnosno podom usne duplje;
|
|
Frontalni zubi |
prenji zub, smješten u gornjoj i donjoj vilici u
rasponu između očnjaka; |
|
Furunkul |
bolan čvor na koži i potkožnom tkivu izazvan
ingekcijom, nastao oko korijena dlake; |
|
Fuzija zuba |
spojeni zub, nastao usled ranog spajanja zubnih
zametaka. Spajanje može biti djelimično ili
potpuno; |
|
|
|
|
G
|
Galvanizam |
pojava galvanske struje pri dodiru dvije ili
više različitih metala u ustima npr. svježi
amalgam i zlatna krunica. Posljedice su peckanje
u ustima, promjena čula ukusa i dr.; |
|
Gangrena |
nekroza tikiva ili organa. Može biti začeta
bekterisjkom infekcijom; |
|
Gangrena pulpe |
odumiranje pulpe i invazija bakterija. Moguća je
prebojenost krune zuba i osjetljivost na
toplotu. Liječi se uklanjanjem bolesnog tkiva i
punjenjem korijenskog kanala;
detaljnije |
|
Geminacija zuba |
zub blizanac. Javlja se u slučajevima gdje je
došlo do dijeljenja zametka zuba u uzdužnom
smjeru, pa se od jednog zamjetka stvorilo dva
istovjetna zuba; |
|
Genciana violet |
arkidinska boja, blagi antiseptik koji se kao
0,5-1% rastvor koristila u lijećenju
kandidijaze. Primjenjuje se i kao jedan od
sredstava za premazivanje zuba kako bi s otkrio
dentalni plak; |
|
Geografski jezik |
stečeno oboljenje jezika;
detaljnije |
|
Gerijatrija |
grana humane medicine koja se bolestima starije
životne dobi; |
|
Gingiva |
fibrozno tkivo porkiveno epitelom koje okružuje
zube i pokriva gornji dio alveolarnog nastavka;
detaljnije |
|
Gingivektomija |
hirurški zahvat na gingivi kojim se odstranjuje
hipertrofična gingiva;
detaljnije |
|
Gingivitis |
akutna ili hronična upala gingive kao samostalna
bolest ili kao prateća pojava nekog opšteg
oboljenja;
detaljnije |
|
|
Gingivalni džep |
patološko produbljenje gingivalnog sulkusa u
područje gingivalnog tkiva; |
|
Gingivoplastika |
hirurški zahvat preoblikovanja gingivalnih
rubova u fiziološki oblik kako bi se popravio
izgled i funkcija gingive. Izvodi se kao
samostalni zahvat ili u konbinaciji sa
gingivektomijom;
detaljnije |
|
Glas-jonomer |
cement koji nastaje miješanjem praha
kalcijum-aluminijum-silikata i vodenog rastvora
poliakrilne kiseline. Cement male tvrdoće i nije
prikladan da se koristi na mjestima gdje je jak
pritisak, pa se koristi za male plombe na
prednjim zubima. Oslobađa fluor pa tako
spriječava nastanak karijesa;
detaljnije |
|
Gleđ |
najtvrđe tkivo u ljudskom organizmu. Pokriva
spoljašnju stranu krune zuba. U sazrelom stanju
ona je visoko mineralizovana i sadrži 96-98%
neorganskih materija;
detaljnije |
|
Gnatologija |
nauka o mastikatornom organu. Obuhvata
fiziologiju, funkcionalne poremećaje i metode
liječenja; |
|
Granulom |
masa granulacionog tkiva koje se stvara kao
reakcija na infekciju ili invaziju stranih
tijela; |
|
Gutaperka |
prečišćeni koagulisani sok tropskih biljaka.
Postaje plastična na 60oC, topiva u
eukaliptusovom ulju, nerastvorljiva u vodi. U
obliku štapića služi za ispun korijenskih
kanala; |
|
|
|
|
H
|
Heilitis |
oboljenje usana;
detaljnije
|
|
Hemangiom |
najčešći tumor krvnih sudova. Najčešće su
lokalozovani na usnama, sluzokoži obraza,
alveolarnom nastavku i jeziku. Terapija je
hirurška; |
|
Hematom |
nakupina krvi, krvni izliv. Nastaj kod
krvevljenja u tkivu i stvara otok. U koži je
prvo crvene boje, zatim plavkaste i na kraju
žućkaste i zelenkaste boje. U stomatologiji može
nastati kao posledica davanja lokalne anestezije
ili vađenja zuba; |
|
Hemofilija |
prirodno oboljenje krvi, naslijedna bolest od
koje boluju muškarci. Uzrokovana je nedostatkom
jednog od faktora koagulacije; |
|
Hemoragija |
krvavenje, isticanje krvi iz krvnog suda. Po
vrsti krvnog suda razlikujemo arterijsko,
vensko, kapilarno i parehimatozno ; |
|
Hereditaran |
naslijedan; |
|
Herpes |
upalno oboljenje kože i sluzokože. Uzročnik je
Herpes virus hominis. Postoje tipova ovog
virusa, od kojih prvi (Herpes simplex)
izaziva promjene u ustima
(detaljnije); |
|
Hidrofilan |
koji privlači vodu; |
|
Hidrofoban |
koji odbija vodu; |
|
|
Hipercementoza |
pojava kod koje se sekudarno povećava cementna
supstanca, obično na apeksnoj trećini korijena.
Najčešći su joj uzroci upala i trauma.
Prestavlja problem pri vađenju zuba; |
|
Hiperemija |
;pojačana prokrvljenost u tkivima i organima; |
|
Hiperemija pulpe |
početni stadijum upale pulpe najčešće
prouzrokavana karijesom; |
|
Hiperplazija |
abnormalno množenje ili povećanje ćelija u
tkivima; |
|
Hipertenzija |
povišen krvni pritisak u arterijskom sistemu; |
|
Hipertrofija |
abnormalno povećanje ili pretjeran rast organa
ili njegovih djelova ; |
|
Hipokrat |
najugledniji starogrčki doktor, osnivač
medicinske nauke i teorije o uzročnicima
bolesti; |
|
Hipoplazija |
nepotpun razvoj pojedinog organa ili njegovih
djelova a i čitavog organizma; |
|
Hipotenzija |
smanjen krvni pritisak; |
|
Histologija |
nauka koja obrađuje građu vičećelijskih
organizama; |
|
Hutchinson-ovi zubi |
naziv za gornje sjekutiće koji su zadebljani
poput bačve sa polumjesečastim udubljenju na
sječivnoj ivici. Ovakav oblik zuba je
karakterističan za onfekcije sifilisa; |
|
|
|
|
I
|
I.A.D.R. |
skraćenica za Međunarodno
udruženje za istraživanja u disciplinama
stomatoloških nauka (International Association
for Dental Research); |
|
I.A.G. |
skraćenica za Međunarodnu
akademiju za gnatologiju (International Acadamy
of Gnathology); |
|
I.A.N.C. |
skraćenica za Internacionalni
komitet za anatomske nazive (International
Anatomical Nomenclature Committee), osnovan u
Bazelu 1895. godine; |
|
I.S.O. |
skraćenica za Međunarodnu organizaciju za
standardizaciju (Intenational Organization of
Standardization) koja se primjenjuje i u
stomatologiji; |
|
Imedijatan |
neposredan, skori, trenutačan, koji se odmah
uključuje; |
|
Imedijatna proteza |
totalna ili parcijalna proteza primijenjena
neposredno poslije vađenja zuba a izrađena po
posebnom postupku;
detaljnije |
|
Imobilizacija |
postupak kojim se pojedini djelovi tijela
stavljaju u stanje nepokretnosti u toku nekog
perioda. Uglavnom se koristi poslije loma
kostiju; |
|
Impaktiran zub |
zub koji prenstveno zbog mehaničke prepreke,
krivog položaja u vilici ili manjka položaja u
zubnom luku ne može niknuti. Ovi zubi se
mogu dovesti u zubni luk hirurško - ortodontskom
terapijom ili translantacijom zuba
(detaljnije).
Ako to nije moguće onda se hirurški vade;
detaljnije |
|
|
Implant |
namjenski oblikovani predmeti, izrađeni od
odgovarajućeg materijala, čija je osnovna
namjena ugradnja u živa tkiva;
detaljnije |
|
Incizija |
rasijecanje, zarezivanje; |
|
Indikacija |
medicinski razlog za potrebu liječenja ili
operatinog zahvata. Donosi se na temelju
odgovarajućih simptoma; |
|
Iinfekcija |
reakcija organizma na prodor bakterija,
patogenih mikroba i virusa; |
|
Inlej |
nadoknada koja se cementira u preparisani kanal.
Za razliku od plombe, koja se pravi u ustima
pacijenta, inlej se pravi van usta. Može biti
napravljen od zlata, dentalnih legura i
keramike;
detaljnije |
|
Interferon |
razred malih topljivih proteina koje se koriste
u borbi protiv virusa; |
|
Intramukozni implant |
predstavlja jednu vrstu implanta;
detaljnije |
|
Ispun |
prije upotrebljivan izraz za plombu; |
|
Izbeljivanje |
procedura u kojoj se uklanjaju razne
diskoloracije sa površine zuba, a sama boja zuba
postaje bjelija;
detaljnije
|
|
|
|
|
J
|
Jatrogen |
termin koji označava da je nastala neka
posledica (komplikacija) dejstvom medicinske,
stomatološke i druge zdrastvene aktivnosti; |
|
Jetkanje |
nagrizanje gleđi; |
|
Jezik |
izrazito pokretan mišićni organ prekriven
sluzokožom. Osim čto prestavlja organ za ukus,
jezik učestvuje u žvakanju i formiranju
zalogaja, govoru i sisanju (kod beba);
detaljnije |
|
|
Jonoforeza |
terapijska metoda uvođenja u tkivo jona soli
električnom strujom u terapijske svrhe. U
endodonciji se koristi za dezinfekciju kanala
korijena (npr. gangrena pulpe zuba). Takođe se
može koristiti u terapiji nekih oboljenja mekih
tkiva usne duplje; |
|
Juvenilna parodontopatija |
ili parodontopatija mladih je specifičan vid
ovog oboljenja koje se karakteriše brzim tokom i
brzim gubitkom svih zuba;
detaljnije |
|
|
|
|
K
|
K.E.P. |
skraćenica za kvantitiativni prikaz morbiditeta
stalnih zuba jedne osobe. Prestavlja zbir
karijesnih (K), ekstrahovanih (E) i plombiranih
(P) zuba; |
|
Kalcifikacija |
proces deponovanja kalcijumovih soli u organski
matriks, pri izgradnji kostiju ili zuba; |
|
Kalcifikacija pulpe |
pojava stvaranja sitnih kalcifikovanih tjelašaca
u tkivo pulpe starijih osoba. Mogu djelimično
ili u potpunosti zatvoriti kanal korijena zuba i
tako onemogućiti endodontsku terapiju; |
|
Kalus |
novostvorena kost, koja nakon preloma ispunjava
frakturnu pukotinu u roku zarastanja; |
|
Kamenac |
tvrde naslage na krunama zuba, koje se sastoje
od kalcijumovih soli pljuvačke, organskih
ostataka tkiva i mikro-organizama. Mjesta gdje
se najviše stvara su: izvodna mjesta pljuvačnih
žlijezda, jezične strane donjih prednjih zuba i
obrazne strane gornjih molara. Uklanja se ili
ručnim instrumentima ili ultrazvučno. Nastanak
kamenca favorizuje pušenje i neispravna voda;
detaljnije |
|
Kanalno liječenje |
endodoncija;
detaljnije |
|
Kandidijaza |
akutna ili hronična površna mikoza uzrokovana
gljivicom iz roda Candida;
detaljnije |
|
Kapošijev sarkom |
maligno oboljenje, nazvano po austrijskom
dermatovenerologu. Jedan je od simptoma AIDS-a; |
|
Karborund |
silicijum-karbid (SiC); velike je tvrdoće i
otporan je na dejstvo kiseline. U stomatologiji
se koristi kao materijal od koga se proizvode
brusna sredstva; |
|
Karcinofobija |
pretjerani strah od karcinoma; |
|
Karcinom |
maligni tumor koji se može javiti na svim
mjestima gdje ima epitela. Zbog toga je malo
mjesta gdje se on ne može razviti primarno.
Glavna osobina karcinoma je njegova sposobnost
da metastazira tj. da se širi na okolna tkiva i
organe, kao i da recidivira tj. da se, poslije
operativnog uklanjanja, ponovo javčjaju; |
|
Karijes |
kvar zuba; najčešća bolest ljudi kojoj je
obiležje lokalno razaranje minealizovanog tkiva.
Započinje na površini zuba demineralizacijom
gleđi, nakon čega slijedi razaranje organske
strukture. Proces napreduje kroz dentin dok ne
dođe do pulpe kada izaziva infekciju i
odumiranje same pulpe;
detaljnije |
|
Kariogen |
koji pogoduje nastanku karijesa; |
|
Kariogena hrana |
hrana koja pogoduje nastanku i širenju karijesa.
Najkariogenija hrana su slatke i lepljive
namirnice; |
|
Katabolizam |
metabolički proces putem kojeg se veliki i
kompleksni molekuli (npr. ugljeni hidrati, masti
i bjelančevine) razgrađuju na manje molekule.
Pri tim reakcijama dolazi do oslobađanja
energije koja se koristi za razne funkcije
organizma; |
|
Kavitet |
udubljenje u zubu kao posledica karijesnog
razaranja; |
|
Keramička krunica |
vještačka krunica napravljena od keramike, bez
metala;
detaljnije |
|
Kireta |
oštar instrument koji služi za struganje
sluznice ili kosti; |
|
Kiretaža |
terapijski postupak kada se odgovarajućim
instrumentom stružu i čiste zubi i gingivalni
džepovi ili kada se odstranjuje pgranulacioni
tkivo kod periapikalnih hroničnih procesa;
detaljnije |
|
Kiveta |
metalna kutija ili cilindar koji se upotrebljava
u postupcima ulaganja; |
|
Kivetiranje |
postupak ulaganja u kivetu, odnosno proces
ulaganja modela proteze (jedan od postupaka pri
izradi parcijalnih i totalnih proteza); |
|
Klasa1 |
vrsta i oblik preparacije karijesne lezije, koji
zadovoljava neophodne principe. Postoji 6 klasa
i svaka od njih označava preparisani kavitet na
određenoj lokaciji u grupi zuba; |
|
|
Klasa2 |
procjena odnosa gornjih i donjih zuba u zagrizu
u sagitalnoj ravni (ravan normalna na
horizontalnu i vertikalnu). Podjelu je postavio
Angle, i prema njoj postoje 3 klase;
detaljnije |
|
Koaugulacija krvi |
zgrušavanje krvi; fiziološki proces koji se
odvija nakon povrede krvnog suda a ima za cilj
sprečavanje isticanja krvi iz organizma; |
|
Koferdam |
komplet za održavanje suvog radnog polja.
Sastoji se od visoko elastične tanke gume u
kojoj se specijalnim kliještima prave rupe kroz
koje se provlaše krune zuba; |
|
Kolaps |
zamućenje ili gubitak svijesti uzrokovan
širenjem krvnih sudova u području splahnikusa.
Bolesnici često kolabiraju u stomatološkoj
stolici, jer pri zahvatu bolesnik sjedi; |
|
Kolenjak |
naprava vezana za stomatološku bušilicu, koja
omogućuje da se rotirajućim instrumentima može
odstraniti i brusiti zubna supstanca; |
|
Komplikovano vađenje |
vađenje zuba u kojem je došlo do neke od
komplikacija. Najčešća komplikacija je u lom
krune zuba koja je ujedno i najlakša;
detaljnije |
|
Kompozit |
složeni materijal.sastoji se od neorganskog i
organskog dijela. Danas se najviše
upotrebljavaju za izradu tzv. "bijelih" plombi; |
|
Konac |
pomoćno sredstvo u održavanju higijene zuba;
detaljnije |
|
Kondil |
zaobljeni nastavak kosti koji obično služi za
artikulaciju sa drugom kosti; |
|
Kongenitalan |
nasledan, urođen, nastao za vrijeme
intrauterinog života, sa čime se dijete rodi; |
|
Konkrement |
slijepljeni i stvrdnuti dijelovi neke materije.
U stomatologiji zubni kamenac; |
|
Kontagiozan |
zarazan; |
|
Kontraindikacija |
pojam suprotan pojmu "indikacije"; okolnost koja
sprečava primjenu određene intervencije kod
bolesti čiji bi simptomi zahtijevali takvu
intervenciju; |
|
Konzilijum |
sastanak koji se održava radi savjetovanja zbog
nekog važnog predmeta npr. ljekarski konzilijum
zbog teškog bolesnika; |
|
Korijen zuba |
dio zuba smješten u alveoli donje ili gornje
vilice;
detaljnije |
|
Kosina |
interceptivna ortodontska naprava koja služi u
terapiji obrnutog preklopa sjekutića; |
|
Kost |
čvrst, elastičan potporni organ tijela. Skup
kostiju čini kostur ili skelet; |
|
Koštani transplantat |
metoda presađivanje kosti u stomatologiji,
odnosno u oralnoj hirurgiji. Primjenjuje se
uglavnom u predprotetskoj hirurgiji; |
|
Kovina |
metal; |
|
Kruna zuba |
dio prirodnog zuba, vidljivog u usnoj duplji.
Ona ima različi morfološki oblik, zavisno od
grupe zuba. Unutar grupe zuba nalazi se pulpna
komora; |
|
Krunica |
dodatak prirodnom zubu od vještačkog materijala.
Ona se postavlja na posebno pripremljen
(brušeni) zub;
detaljnije |
|
Kserostomija |
osjećaj suvoće u ustima povezan sa smanjenim
lučenjem pljuvačke. Ta pojava može biti akutna
ili hronična; |
|
Ksilokain |
anestetik; u stomatologiji se mnogo upotrebljava
kao lokalni anestetik; |
|
Kukica |
elementi za retenciju parcijalnih proteza; |
|
Kutnjak |
molar; |
|
Kvržice |
mala izbočenja na gleđi krune zuba koja daju
karakterističan izgled bočnim zubima; |
|
|
|
|
L
|
Labijalni luk |
žičani element koji sa unutrašnje strane prati
tok usana. U ortodonciji, osnovni žičani element
u mobilnoj ili fiksnoj napravi; |
|
Labijalno |
ono što pripada usnama ili što je okrenuto prema
usnama. Odnosi se na spoljašnje strane
alveolarnog grebena i spoljašnnje strane
prednjih zuba koje su okrenute prema naprijed
tj. prema usnama; |
|
Laceracija |
razderotina ili vrsta rane koja u mekom tkivu
nastaje djelovanjem tupog, tvrdog predmeta; |
|
Latentan |
pritajen, prigušen, bolesni simptom koji se ne
očekuje; |
|
Lateralan |
bočan, označava površine zuba desno ili lijevo
od medijalne ravni; |
|
Lege artis |
po zakonu umjentosti, po propisu. Uraditi neki
postupak liječenja u skladu sa propisima i
iskustvom stečenim pravilima struke; |
|
Lentula |
spiralno čelično svrdlo koje se korieti u
endodonciji za punjenje kanala korijena; |
|
|
Lezija |
rana, povreda ili površinski znak bolesti na
sluzokoži ili koži; bolesna promjena u funkciji
tkiva; |
|
Ligament |
zglobna veza, snop fibroznih vlakana razapetih
između koštanih zglobnih tijela koji direktno
pojačavaju zglobnu čauru i osigurava spoj između
kostiju; |
|
Livena nadogradnja |
vještački izrađena kruna zuba kojom se
nadograđuje dio ili čitava prirodna krunica
zuba. Uglavnom se izgrađuje od metala i legura; |
|
Llividan |
plavkast; oznaka za plavkastu ili plavosivu boju
koja nastaje npr. zbog podliva krvi na koži i
sluzokoži; |
|
Lokalan |
na mjestu, ograničen na jednom mjestu; |
|
Lues |
sifilis; hronično zarazno oboljenje izazvana
bakterijom Treponema pallidum;
detaljnije |
|
Luksacija |
izčašenje zgloba. Zglobom povezane kosti
dovedene su, najčešće traumom, u položaj iz
kojeg se spontano ne mogu vratiti u normalan
položaj i funkciju; |
|
|
|
|
M
|
Makrohelija |
povećane usne; |
|
Makrodincija |
pojava da su svi ili neki zubi stalne denticije
veći od normalne veličine;
detaljnije |
|
Makroglosija |
veliki jezik;
detaljnije |
|
Makrostomija |
velika usta; |
|
Maksilarni sinus |
šupljina unutar tijela gornje vilice koja se
otvora u srednji nosni hodnik; |
|
Makula |
patološka promjena u nivou kože ili oralne
sluzokože. U ustima su ove promjene najčešće
crvene, smeđe ili crne boje. Šesto su i
neobojene te se teško razlikuju od ostale
sluzokože; |
|
Malformacija |
odstupanje od normalnog oblika; |
|
Maligan |
štetan, zloćudan, poguban, zao. Kada se odnosi
na tumor označava sposobnost anaplazije,
invazije i metastaziranja; |
|
Malnutricija |
poremećaj u nutriciji koji narušava zdravlje.
Nastaje zbg nedostatka uzimanja hrane ili zbog
neuravnoteženog načina ishrane; |
|
Malokluzija |
svako odstupanje od normalne okluzije;
detaljnije |
|
Malpozicija |
abnormalni položaj neke anatomske strukture; |
|
Mandibula |
donja vilica; |
|
Marginalan |
ono što se odnosi na rub ili granicu; neznatan,
postran, usputan, nebitan, nevažan; |
|
Marsupijalizacija |
hirurški postupak otvaranja cista kojom se
uspostavlja komunikacija sa spoljašnjom
sredinom;
detaljnije |
|
Matrica |
u stomatologiji naziv za vrpcu od čeličnog lima
koja se odgovarajućim zatezačem pripoji, odnosno
adaptira uz zub kako bi se bolje aplikovao
materijal od kojeg se izrađuje plomba ; |
|
Maturacija |
sazrijevanje; |
|
Maxilla |
gornja vilica; |
|
Medijalan |
usmjeren prema sredini; |
|
Medijalna linija |
središnja linija koja dijeli tijelo na lijevu i
desnu polovinu; |
|
Medikament |
termin kojim se označava svaka medicinska
supstanca ili lijek u užem smislu riječi; |
|
|
Meko nepce |
čini zadnju trećinu nepčane pregrade koja
učestvuje u aktu gutanja i nastanku glasa.
Sastoji se od 5 mišića sa svake strane nepca; |
|
Melanom |
zloćudni tumor kože i sluzokože koji rano
metastazira; |
|
Melkersson- Rosenthl-ov sindrom |
granulomatozni heilitis sa facijalnom paralizom
i kongenitalnim izbrazdanim jezikom; |
|
Metabolizam |
razmjena materija i promjene u njenom toku; |
|
Metastaza |
rasijavanje ili premještnje. Odnosi se na
širenje patološkog procesa pri čemu mogu
sekudarno oboljeti udaljeni djelovi tijela; |
|
Mezijalno |
prema srednjoj liniji odn. prema središnjoj
liniji zbnog luka; |
|
Mikrohelija |
male usne; |
|
Mikrodoncija |
pojedini ili svi zubi manji su od normalne
veličine;
detaljnije |
|
Mikroglosija |
mali jezik; |
|
Mikrostomija |
mala usta; |
|
Migracija zuba |
pomjeranje zuba obično prouzrokovano gubitkom
zuba. Prednji zubi se pomjeraju distalno a bočni
mezijalno; |
|
Mliječni zubi |
sastoje se od 20 zuba i to po 10 u svakoj
vilici. Niču od 6. do 30. mjeseca života.
Najprije niču centralni (6-10), pa lateralni
sjekutići (6-11), prvi molari (11-18), očnjaci
(11-22) i na kraju drugi molari (19-30). Obično
prvo niču istovjetni zubi u donjoj pa u gornjoj
vilici; |
|
Model |
pozitiv u gipsu koji se dobija iz uzetog otiska
vilica i pratećih struktura. Služi za analizu
stanja u ustima i izradu protetičkih nadoknada; |
|
Monoblok |
prva mobilna bimaksilarna ortodontska naprava; |
|
Most |
fiksna nadoknada jednog ili više zuba. Kao
nosači mosta služe zubi ili njihovi korijenovi
na koje je fiksiran krunicama;
detaljnije |
|
|
|
|
N
|
Nabijač |
ručni instrument koji danas
ugkavnom služi za postavljanje ispuna tj. plombi
u ustima pacijenata; |
|
Nagrizanje gleđi |
klinički postupak kojim se primjenom kiseline
demineralizuje površinski sloj gleđi, koji se
koristi pri izradi plombi od kompozitnih
materijala. Za tu svrhu koristi se 35-37%
ortofosforna kiselina; |
|
Nasadnik |
instrument koji služi ya klinički rad u ustima
pacijenta ili za rad u laboratoriji. U nasadnik
se stavljaju rotirajući elementi koja služe za
preparaciju kaviteta ili obradu metala il
akrilata; |
|
Nekroza |
skup morfoloških promjena uzrokovana
progresivnim djelovanjem enzima na oštećeno
tkivo; |
|
Nekroza pulpe |
odumiranje zubne pulpe sa bakterijskom invazijom
ili bez nje; |
|
Neoplazma |
novotvorevina, izraštaj, priraslica; |
|
Neuralgija |
bolest koja se karakteriše bolovima u toku
nerva. U području glave i vrata javlja se u toku
petog (n. trigeminus) i devetog moždanog
nerva (n. glosopharingeus). U najvećem
broju slučajeva uzrok se ne može otkriti. Tada
se napadi bola javljaju i poslije nekih
uobičajenih radnji kao npr. umivanje, brijanje,
češanje i sl. ; |
|
|
Nevus |
kružna promjena na koži ili sluzokokoži nastala
zbog poremećaja embrionalnog razvoja, a javlja
se pri rođenju, u djetinjstvu ili kasnijem
životu. U užem smislu pod ovim pojmom se
podrazumijeva pigmentni mladež; |
|
Noksa |
uzrok bolest; materija ili stanje koje štetno
djeluje na organizam; |
|
Noma |
progredijentni gangenozni proces na oralnoj
sluzokoži; |
|
Nosač amalgama |
instrument koji služi za lakšu aplikaciju
amalgama u preparisani kavitet; |
|
Nostrifikacija |
zakonski postupak kojim se u inostantsvu stečena
diploma priznaje i izjednačuje sa domaćom; |
|
Novocain |
fabrički naziv lokalnog anestetika prokain
hidrohlorida; |
|
Nuk cucla |
fiziološki oblikovana cucla za vještačku ishranu
djeteta. Ova vrsta ucle podstiče dojenče da
obavlja istovrsne pokrete jezika, usana i donje
vilice, kao i pri prirodnom dojenju; |
|
|
|
|
O
|
Obrnuti preklop |
obrnuti odnos sječivnih ivica gornjih i donjih
sjekutića u sagitalipri normalnoj okluziji, kada
donji sjekutići stoje ispred gornjih; |
|
Odlijev |
model; |
|
Okludator |
naprava koja služi da se modeli gornje i donje
vilice, predhodno fiksirani voštanim zagrizom u
određenom odnosu, sačuvaju u takvom odnosu kroz
čitav proces izrade protetskog rada; |
|
Okludirati |
dovesti u dodir zubne nizove obe vilice; |
|
Okluzalno |
odnoi se ili je usmjeren na griznu površinu
bočnih zuba; |
|
Okluzija |
svaki kontakt između sječivnih ili griznih
površina zuba gornje i donje vilice
prilikom pokreta donje vilice; |
|
Onlej |
metalni ili keramički liveni ispun koji
nadoknađuje izgubljeni dio zubnih kvržica;
detaljnije |
|
Operacija |
hirurški zahvat koji se koristi u svrhu
liječenja; |
|
Opstrukcija |
zagrađivanje, zatvaranje, pokušaj da se nešto
onemogući, zatvaranje krvnog suda ili izvodnog
kanala začepljenjem ili pritiskom spolja; |
|
Oralna hirurgija |
specijalistička grana stomatologije koja se bavi
hirurškim zahvatima u području usta, zuba i
vilica;
detaljnije |
|
Oralna medicina |
sveobuhvatni naziv za granu medicine koja pomoću
naučnih saznanja i praktične primjene radi na
očuvanju i unapređenju zdravlja organa usne
duplje i graničnih oblasti; |
|
Oralna patologija |
grana stomatologije koja se bavi proučavanjem
prirode oralnih patoloških promjena, njihovim
uzrocima, razvojem i učincima; |
|
Organogeneza |
stvaranje organa u periodu embrionalnog razvoja; |
|
|
Ortodoncija |
stomatološka grana koja se bavi proučavanjem i
nadzorom dento-facijalnog rasta i razvoja od
rođenja do zrelosti uključujući sve preventivne,
interceptivne i terapijske zahvate kod
dentalnih, dento-alveolarnih, maksilarnih,
inter-makislarnih i maksilo-facijalnih
nepravilnosti, koje iziskuju korekciju uz pomoć
mehaničkih sila ili stimulacijom i
preusmjeravanjem funkcionalnih sila unutar
maksilo-facijalnog kompleksa uz pomoć posebno
konstruisanih naprava da bi se uspostavili
optimalni okluzioni odnosi i skladan izgled
lica;
detaljnije |
|
Ortodontska ekstrakcija |
primjenjuje se radi sprečavanja nastanka ili
omogućavanja liječenja ortodontskih anomalija; |
|
Ortopan- tomografija |
vrsta Rö snimka na kojem se snimaju obije
vilice, svi zubi, maksilarni sinus i vilični
zglobovi; |
|
Osteom |
benigni tumor kosti. Ukoliko dovodi do
deformacija na licu ili onemogućava izradu
protetskih radova uklanja se hirurški; |
|
Osteomijelitis |
zapaljenje koštane srži; |
|
Osteoplastika |
hirurški zahvat kojim se nadoknađuje kost pomoću
kosti samog bolesnika; |
|
Osteoporoza |
sistemski poremećaj koji može zahvatiti bilo
koju kost. Glavna krakteristika jeste smanjenje
koštane supstance; |
|
Osteotomija |
hirurški postupak kojim se izaziva prelom kosti.
To se najčešće radi zbog nepravilno sraslih
fragmenata, operacije tumora, ortodontskih
anomalija ili estetskih defekata; |
|
Otisak |
klinički postupak u stomatologiji, prtežno u
stomatološkoj protetici i ortodonciji, kojim se
dobija negativ otisnutih zuba, bezzubih površina
i popratnih struktura.; |
|
|
|
|
P
|
Palatinalni svod |
dio tvrdog nepca između podnožja lijevog i
desnog alveolarnog grebena. Dubina svoda može
biti različita, a najnepovoljnije je duboko ili
tzv. "gotsko nepce"; |
|
Palatinalno |
nepčano, prema nepcu, sa nepčane strane. Odnosi
se na anatomske strukture smješteno nepčano, kao
i na one njihove djelove koje su okrenute ka
nepcu; |
|
Palatum |
nepce; anatomska pregrada koja odvaja usnu od
nosne šupljine a sastoji se od prednjeg ili
tvrdog nepca i zadnjeg ili mekog nepca; |
|
Palpacija |
dijagnostička metoda istraživanja bolesti
opipavanjem bolesnika ili njegovog obolelog
dijela tijela; |
|
Panoramski rendgen snimak |
zajednički naziv za nekoliko vrsta ekstraoralnih
tehnika, koji pružaju uvid u kompletnu denticiju
i prateće strukture; |
|
Papile |
izbočine na vrhu jezika u kojima su smješteni
receptori čula ukusa. Postoje tri vrste ovih
papila: pečurkaste, listaste i opšančene;
detaljnije |
|
Papula |
eflorescencija iznad nivoa kože u obliku čvorića
čvrste konzistencije, građena od veziva i
epitela; |
|
Parafunkcije |
nefiziološke funkcije kao što su stiskanje i
škripanje zubima, stiskanje jezikom, sisasnje i
griženje usana i obraza; |
|
Paralerometar |
instrument za određivanje pararelnosti jednog
objekta (zuba) sa drugim; |
|
Parasimpatikus |
dio autonomnog nervnog sistema; |
|
Paratubarni prostor |
nalazi se u ustima između unutrašnje strane
obraza i alveolarnog nastavka u predjelu tubera
gornje vilice. Ovaj prostor je bitan za dobru
stabilnost totalne proteze; |
|
Parcijalna proteza |
proteza koja nadoknađuje jedan ili više zuba i
njihova okolna tkiva i koja je poduprta na
zubima i/ili sluzokoži;
detaljnije |
|
Parenteralno |
aplikacija lijeka mimo probavnog (digestivnog)
sistema (injekcija, infuzije); |
|
Parastezija |
poremjećaj osjećaja na površini tijela pri
dodiru ili spontano; |
|
Parodont |
funkcionalna cjelina koja se sastoji od tkiva
koja su razvojno i funkcionalno u uskoj vezi. Tu
spadaju gingiva, cement, periodoncijum i
alveolarna kost;
detaljnije |
|
Parodontitis |
upala parodonta; |
|
Parulis |
stariji naziv za submukozni
apsces; |
|
Paste |
standardne ljekovite mješavine, namijenjene
spoljašnjoj upotrebi; |
|
Pasterizacija |
proces pri kojem se tečnost zagrijava na
temperaturi od 60°C u trajanju od 30 minuta. Na
taj način se uništava najveći broj patogenih
baktrija; |
|
Patogeno |
što uzrokuje bolest; |
|
Patognomičan |
simptom koji je karakterističan za određenu
bolest; |
|
Patologija |
nauka obolestima, njihovim uzrocima, postanku,
razvoju, toku i raširenosti; |
|
Pean |
hvataljka za krvne sudove. Upotrebljava se za
hemostazu u toku hirurških operacija; |
|
Pedodoncija |
dječija stomatologija; |
|
Pedodont |
specijalista dječije stomatologije; |
|
Penicilin |
antibiotik širokog spektra dejstva. Spada u
antibiotike prvog reda. Zbog mogućnosti
stvaranja otpornosti na njega, ne treba se
uzimati bez odobrenja ljekara; |
|
Perforacija |
akt ili proces probijanja kroz neku površinu ili
sloj; slučajno otvaranje tkiva; |
|
Peri |
prefiks (grč.) koji označava oko, okolo; |
|
Periapeks |
predio oko vrha zubnog korijena u kojem se
nalazi vezivno tkivo. U tom predjelu se mogu
javiti zapaljenja akutnog i hroničnog toka; |
|
Periapeksni proces |
zapaljenski proces koji se nalazi u predjelu oko
vrha korijena zuba; |
|
Perikoronitis |
zapaljenje sluokokože koja prekriva ili leži uz
krunicu nedovoljno izniklog zuba u slučaju
otežanog nicanja. Obično se radi o umnjacima, i
to uglavnom u osoba starosti od 17 do 25 godina;
detaljnije |
|
Periost |
pokosnica, opna koja obavija kost. Važnost ove
opne se ogleda u prehrani kosti, posebno pri
lomu kosti kada ima ulogu u stvaranju koštanog
kalusa; |
|
|
Perkusija |
način pregleda bolesnika kuckanjem po tijelu; |
|
Perkutano |
kroz kožu (prodiranje lijekova, krema, masti); |
|
Per os |
termin koji označava uzimanje lijekova kroz
usta; |
|
pH |
(potentia Hydrogenii) logaritam
koncentracije vodonikovih jona sa promenljivim
predznakom. pH je mjerilo kiselosti odnosno
baznosti; |
|
Placebo |
neaktivna stvar ili preparat, indiferentna bez
terapiskog efekta; |
|
Plak |
mekani tanki sloj ostataka hrane, mucina, mrtvih
epitelnih ćelija na zubu koji stvara povoljne
uslove za rast bakterija što dovodi do nastanka
karijesa;
detaljnije |
|
Plika |
sluzokožni nabor; |
|
Podbradna kapa |
mobilna ekstraoralna ortodontska naprava sa
potiljačnim sidrenjem koja se koristi kao jedino
ili dodatno terapijsko sredstvo u liječenju
progenije i skeletnog otvorenog zagrižaja; |
|
Podlaganje |
postupak nanošenja sloja akrilata na parcijalne
ili totalne proteze radi prilagođavanja istih.
Uglavnom se radi kod starih proteza; |
|
Poliklinika |
više različitih odeljenja bolnice koji služe za
ambulantno liječenje; |
|
Postmortalno |
poslije smrti; |
|
Postnatalno |
poslije rođenja; |
|
Predilekciono mjesto |
nalazi se na pojedinim organima ili tkivima koja
su posebno sklona razvoju nekih nepovoljnih
stanja ili patoloških promjena; |
|
Pregled |
prvenstveno klinička pretraga nakon dobijanja
anmnestičkih podataka od pacijenta ili njegove
pratnje; |
|
Preliminarno |
uvodno, predhodno, prolazno; |
|
Premedikacija |
medikamentna priprema bolesnika prije
anestezije, operacije ili liječenja; |
|
Preparacija kaviteta |
postupak kojim se u zubu formira biomehanički
prihvatljiv oblik, kako bi se u kavitet stvaila
i održala plomba; |
|
Preparacija zuba |
kao priprema za protetsku nadoknadu (krunica),
zub treba na izbrusiti na taj način da joj je
najveći obim u predjelu gingive. Pored ovog, u
toku brušenja se treba pridržavati još nekoliko
principa; |
|
Preventivna stomatologija |
grana stomatologije u čiju djelatnost spadaju
sve aktivnosti stomatološke zaštite
stanovništva, a posebno dječije dobi radi
osiguravanja normalnog rasta i razvoja te
održavanja funkcija cjelokupnog orofacijalnog
sistema;
detaljnije |
|
Preventivno |
prijevremeno sprečavanje nastanka štetnih
posledica; |
|
Profesionalna tajna |
službena tajna, koju čovjek sazna pri vršenju
svog zvanja. Poštovanje profesionalne tajne
etička je obaveza svakog zdravstvenog radnika; |
|
Profilaksa |
prevencija; skup zaštitnih mjera za sprečavanje
neke opasnosti. U medicini, mjere zaštita od
bolesti; |
|
Progenija |
ortodontska nepravlnost naslijedne etiologije
čija je osnovna karakteristika obrnut preklop
sjekutića; |
|
Proksimalno |
usmjerno prema naprijed; |
|
Protetika |
dio medicine koja se bavi zamjenjivanjem
izgubljenih, obolelih ili dotrajalih organa
novim vještačkim, poput ortopedskih, očnih,
stomatoloških i dr.;
detaljnije |
|
Proteza |
vještačka nadoknada za izgubljeni dio tijela. U
stomatologiji, u šrem smislu, to su krune,
mostovi, djelimične ili totalne proteze;
detaljnije |
|
Pulpa |
zauzima središnji dio svakog zuba. Ona
prestavlja vezivno tkivo koje je dobro
prokrvljeno i inervisano oko kojeg se nalazi
dentin;
detaljnije |
|
Pulpektomija |
ekstirpacija pulpe; |
|
Pulpitis |
zapaljenje zubne pulpe, obično zbog bakterijske
infekcije, frakture zuba ili drugih stanja koja
dovode do izlaganja pulpe bakterijama, hemijskim
i mehaničkim nadražajima; |
|
Pulpotomija |
amputacija pulpe; |
|
|
|
|
R
|
Radikularan |
korijenski; |
|
Radiografija |
postupak prikazivanja anatomskih
struktura pomoću X ili gama zraka, koji prolaze
kroz tkiva i bilježe sliku na posebno
osjetljivim filmovima; |
|
Radiologija |
rendgenografija; nauka o
energiji zračenja i o radioaktivnim materijama; |
|
Raspatorium |
hiruršku instrument za ljuštenje
periosta; |
|
Recidiv |
ponovna pojava bolesti poslije
ozdravljenja; ponovna pojava tumora nakon
operacije; |
|
Regresija |
prelaz od viših razvojnih oblika
prema nižim, promjena nagore, nazadovanje,
smirivanje simptoma ili bolesnog stanja; |
|
Regurgitacija |
vraćanje sadržaja želuca u
jednjak. Označava se i kao gastroezofagealni
refleks, usled nepravilne funkcije mišića na
kraju jednjaka; |
|
Reinfekcija |
sekudarna infekcija sa istim
patogenim mikroorganizmom; |
|
Reparatura |
popravak. U stomatologiji se
odnosi na popravku proteza nakon ispadanja zuba
ili loma iste; mostova nakon loma akriltnih
faseta i sl.; |
|
|
Resekcija |
hirurški postupak kada se
odstranjuje dio nekog organa, kao što je na
primjer amputacija vrha korijena zuba (detaljnije); |
|
Retencija |
otpor pomjeranja sa ležišta;
bolje prijanjanje. Jedna od najbitnijih osobina
proteze tj. da se opire sili gravitacije,
lepljivoj hrani i silama koje dolaze do izražaja
pri govoru i jelu; |
|
Retencioni aparat |
mobilna ili fiksna ortodontska
naprava, koja ne obavlja nikakve terapijske
zadatke, već služi isključivo za održavanje
postojećeg stanja, odnosno predhodnom terapijom
postignute rezultate;
detaljnije |
|
Retro |
prefiks koji označava natrag,
unatrag; |
|
Rezilijencija |
sposobnost tkiva ili materijala
da se nakon prestanka djelovanja sile, koja ne
prelazi granicu njegove elastičnosti, vrati u
prvobitni oblik; |
|
Rezistencija |
urođena fizička ili duševna
sposobnost prema spoljašnjim uticajima;
otpornost prema infekciji i bolesti; |
|
Rubor |
crvenilo, jedan od glavnih
znakova zapaljenja; |
|
Ruptura |
spontani ili nasilni prekid
kontinuiteta tkiva ili organa; |
|
|
|
|
S
|
Salivacija |
proces izlučivanja, odnosno
sekrecije pljuvačke; |
|
Sanacija |
skup mjera koje se primjenjuju
radi poboljšanja ili ozdravljenja nerušenog
zdravlja, pa tako i zuba i drugih djelova usne
duplje. Najčešće je riječ o sanaciji karijesa; |
|
Sedativ |
sredstvo za umirenje. Umiruju
čovjeka i omogućavaju mu mirnu i trezvenu
reakciju na nadražaje okoline, a da pri tom ne
izaziva pospanost iako svojim djelovanjem mogu
olakšati san; |
|
Sekrecija |
proces izlučivanja sekreta iz
neke žlijezde; |
|
Sekvestar |
nekrotičan komad kosti koji je
odvojen od zdrave kosti; |
|
Separacija |
razdvajanje, odvajanje; |
|
Sepsa |
trovanje krvi mikroorganizmima i
njihovim toksinima; |
|
Simpatikus |
dio autonomnog nervno sistema; |
|
Simptom |
obilježje, pojava, znak bolesti.
Dijele se na obektivne, koji se utvrđuju
pregledom i laboratorijskim ispitivanjima (npr.
crvenilo, povećan broj leukocita i dr.) i
subjektivne, koje primjećuje sam pacijent (npr.
povećana temperatura); |
|
Simptomatska terapija |
terapija koja je
usmjerena ka uklanjanju pojedinih simptoma
neke bolesti
(npr. bol, temreratura,
otok i sl) a ne protiv njenog
uzroka; |
|
Sindrom |
skup simptoma koji se redovno
pojavljuju povezano. Stručni medicinski naziv za
grupu znakova bolesti sa jasnim i određenim
kliničkim značenjem; |
|
Sinergizam |
zajednička aktivnost pojedinih
agenasa (lijekova) čije je dejstvo veće od zbira
pojedniačnih dejstava; |
|
Sinkopa |
stanje indentično sa kolapsom,
nesvjestica. Kratkotrajan, reverzibilan
gubitak svijesti, koja nastaje zbog slabog
dotoka kiseonika mozgu. Ovo je jedna od mnogih
komplikacija u toku oralnohirurških
intervencija;
detaljnije |
|
Sinus |
šupljine nekih kostiju glave.
Postije tri sinusa: maksilarni (smješten u
gornjoj vilici), etmoidalni (smješten u nosnoj
kosti) i frontalni (smješten u čeonoj kosti); |
|
Siva plomba |
plomba
izrađena od amalgama;
detaljnije |
|
|
Skalpel |
instrument za siječenje i
rezanje tkiva u toku hirurških zahvata; |
|
Skaler |
instrument kojim se uklanjaju
tvrde naslage sa zuba (kamenac); |
|
Skeletirana proteza |
vrsta mobilne parcijalne
proteze, čija je baza, koja naliježe na
sluzokožu svedena na najmanju mjeru. Osnovna
karakteristika ovih proteza jeste da pritisak sa
vještačkih zuba prenosi preko preostalih zuba a
ne preko sluzokože;
detaljnije |
|
Slitina |
legura; |
|
Somatski |
ono što se odnosi na tijelo; |
|
Sonda |
ručni stomatološki instrument
koji služi kao dijagnostički instrument; |
|
Stalni zubi |
prva generacija
zuba koja niče
u periodu od 6. do 20. godine. Ima ih 32, i to 8
sjekutića, 4 očnjaka, 8 premolara i 12 molara;
detaljnije |
|
Sterilizacija |
postupak kojim se neka materija
oslobođa mikro - organizama. Primjenjuje se u
stomatologiji, medicini i pogotovu u hirurgiji; |
|
Stomatološka protetika |
grana stomatologije koja se bavi
uspostavljanjem i održavanjem oralne funkcije
nadoknađivanjem izgubljenih zuba i tkiva
vještačkim pomagalima;
detaljnije |
|
Subakutno |
medicinski pojam za bolest koju
ne prate intezivni simptomi; |
|
Sublingvalno |
odnosi se na područja ili tkiva
koja se nalaze ispod jezika; |
|
Subluksacija |
djelimično iskakanje donje vilice iz svog
zgloba; |
|
Submentalno |
pod bradom; |
|
Superinfekcija |
infekcija mikrobima koji nisu
članovi normalne flore; |
|
Suprainfekcija |
infekcija povezana sa
antibiotskom terapijom gdje je osjetljiva flora
potisnuta, pa rastu otporni organizmi; |
|
Svrdla |
pomoćna sredstva koja se stavljaju u nasadnik,
kolenjak ili turbinu pri preparaciji zuba. Broj
rotacija može ići od 5.000 pa do preko 500.000 u
minuti. Kod turbina je neophodan i vodeni sprej
koji je neophodan jer se pri velikom broju
obrtaja stvara i velika temperatura koja djeluje
štetno na pulpu zuba; |
|
|
|
|
Š
|
Šok |
stanje organizma čiji je
najuočljiviji simptom slabljenje cirkulacije
krvi; |
|
Špatula |
instrument za miješanje
različitih materijala u laboratorijskoj ili
kliničkoj stomatologiji; |
|
|
Štitnik za usta |
najkorisnija je naprava za
prevenciju povreda zuba kao i ostlaih oralnih
struktura, a štiti i od potresa mozga; |
|
Špric |
instrument koji služi za
primjenu tečnosti; |
|
|
|
|
T
|
T.M.J. |
anglo-američka skraćenica za
temporo- mandibularni zglob; |
|
Taurodontizam |
anomalija zuba sa povećanom
komore pulpe. Takvi zubi liče na bivolje zube,
zbog čega je i poremećaj dobio ime (taurus
- bik); |
|
Temporo- mandibularni zglob |
vilični zglob, jedini pokretni
zglob glave. Spaja donju vilicu i sljepoočnu
kost;
detlajnije |
|
Terapija |
dio medicine i stomatologije
koja proučava i mrimjenjuje metode liječenja
bolesti; |
|
Teratogeni faktor |
uzročnici ili materije koje,
date trudnicama, dovode do stvaranja unakaženja
kod novorođene djece; |
|
Tetraciklini |
antibiotici širokog spektra
dejstva; |
|
Toaleta rane |
postupak kojim se u toku
hirurškog zahvata rana očisti od nečistoća ili
stranih tijela; |
|
Toksin |
otrov; naziv koji se često
upotrebljava za posebne proteinske otrovne
supstance koje stvaraju više biljke, neke
životinje i patogeni mikrobi, a vrlo su otrovne
za žive organizme; |
|
Toxavit |
fabrički naziv materijala koji
služi u stomatologiji za umrtvljivanje zubne
pulpe u procesu endodontske terapije (detaljnije); |
|
Totalna proteza |
nadoknađuje sve zube i prateća tkiva jedne ili
obeju vilica. Česte su konbinacije totalne
proteze u jednoj i parcijalne u drugoj vilici;
detaljnije |
|
Translucencija |
mogućnost djelimičnog prolaska
svjetlosnih zraka kroz neki predmet, odnosno
pojava koja postoji kod gleđi zuba sa zdravom
pulpom; |
|
Transdentalni implant |
predstavlja jednu vrstu implanta;
detaljnije |
|
|
Transparetnost |
prozirnost neke stvari; |
|
Transpozicija |
izmjena položaja u redosledu
zuba stalne denticije (npr. očnjak na mjestu
sjekutića i obrnuto). Uglavnom zahvata dva
susjedna zuba. Najčešće su zahvaćeni očnjak i
prvi premolar kao i očnjak i bočni sjekutić; |
|
Trauma |
rana ili ozljeda; |
|
Trepanacija |
akt perforacije, probijanja;
hirurška metoda kojom se stvara mali kružni
otvor na kosti; |
|
Trepanacija pulpe |
otvaranje krova pulpne komore
radi uspostavljanja drenaže zuba putem
korijenskog kanala i prva radnja kod
endodontskog tretmana (detaljnije); |
|
Tretman |
terapija, liječenje; |
|
Trijas |
skup od tri simptoma; |
|
Trio pasta |
pasta koja se koristi u toku
endodontske terapije (detaljnije); |
|
Trizmus |
grč žvačne muskulature;
detaljnije |
|
Tromb |
krvni ugrušak u srcu ili
arterijama; |
|
Tumor |
otekline, izrasline. Prema toku
možemo ih podijeliti u benigne (dobroćudne) i
maligne (zloćudne); |
|
Turgor |
čvrstina, napetost (kože); |
|
Turner-ov zub |
hipoplazije u predjelu labijalne
ili okluzalne površine stalnih sjekutića i
premolara. Posledica je zapaljenskih procesa u
periapeksnoj regiji mliječnih zuba. Promena je
uglavnom ograničena ja jedan ili eventualno dva
zuba; |
|
Tvrdo nepce |
osnovu tvrdog nepca čine nepčani nastavci gornje
vilice i nepčane kosti. Pokrivene su zadebljalom
sluzokožom koja je dobro prirasla uz njih; |
|
|
|
|
U
|
Ulceracija |
nastajanje čira, nakupljanje
gnoja; |
|
Ulkus |
dublji defekt kože ili sluzokpže
nastao nekrozom bolesno promijenjenog tkiva.
Uzroci su zapaljenja, dugotrajni pritisak,
djelovanje hemisjkih i fizičkih faktora; |
|
|
Upala |
zapaljenje, nekog organa ili
tkiva može nastati zbog različitih uzroka:
fizičkih (toplota, pritisak), hemijskih
(kiseline, baze), mikrobnih (virusi, bakterije)
i radijacionih; |
|
Uvula |
resica, izduženje zadnje ivice
mekog nepca na njegovoj sredini; |
|
|
|
|
|
|
Na vrh |
|
V
|
Vađenje zuba |
skup postupaka sa ciljem da se, uz primjenu
odgovarajuće sile, zub odvoji od čašice i ukloni
iz nje;
detaljnije |
|
Vakcina |
biološki preparat koji se primjenjuje u
prevenciji zaraznih oboljenja; |
|
Vandemocijum |
uobičajeni naslov za pisane vodiče i priručnike
koji mogu imati i medicinski sadržaj; |
|
Veniri |
pogledaj fasete; |
|
Ventralno |
u smjeru trbuha; |
|
Vertigo |
vrtoglavica; |
|
Veruka |
bradavica, mali izraštaj epidermisa (gornjeg
sloja kože). Javlja se pojedinačno ili u
nakupinama. Ima tendenciju multiplog
pojavljivanja na različitim djelovima kože,
naročito na rukama; |
|
Vestibularna ploča |
interceptivna mobilna ortodontska naprava, koja
leži pasivno u području gornje i donje vilice te
postaje aktivna djelovanjem oralne muskulature.
Primjenjuje se kod odvikavanja od nepoželjnih
navika sisanja i guranja jezika, bruksizma i
oralne respiracije;
detaljnije |
|
Vestibuloplastika |
predprotetski hirurški zahvat kojim se
produbljuje vestibulum kako bi se postiglo bolje
ležište proteze; |
|
|
Vezikula |
eflorecencija iznad nivoa kože, izgleda kao
uzdignuti mjehurić na koži i sluzokoži veličine
do 5mm; |
|
Vezivno tkivo |
najmekša vrsta potpornih tkiva, koja osim
potporne ima i nutritivnu ulogu; |
|
Virulencija |
sposobnost mikroorganizma da izazove bolest; |
|
Vitalion |
električna naprava za ispitivanje vitalnosti
pulpe zuba; |
|
Vitalno |
životno, snažno; |
|
Vitamini |
naziv za skup organskih supstanci koje tijelo
prima u malim količinama zajedno sa hranom.
Veoma su neophodni za funkcionisanje organizma i
njhovo pomanjkanje izaziva brojne poremećaje; |
|
Vivisekcija |
hirurški zahvat na živim životinjama radi
naučnog istraživanja; |
|
Vizil proteza |
vidi:
skeletirana proteza; |
|
Vodonik peroksid |
antiseptički rastvor čije se dejstvo zasniva na
reakciji sa enzimom katalazom, kojeg ima dosta u
krvi i gnoju. U toj reakciji oslobađa se
kiseonik koji djeluje antibakterijski; |
|
|
|
|
|
|
|
Na vrh |
|
Z
|
Zagriz |
međusobni odnos gornjeg i donjeg zubnog niza kod
podignute donje vilice i kontakta zuba; |
|
Zalivanje fisura |
jedna od metoda prevencije nastanka karijesa.
Preporučuje se zalivanje molara odmah po
njihovom izbijanju;
detaljnije |
|
Zub |
kalcifikovan organ smješten u koštanim jamicama viličnog
nastavka gornje i donje vilice;
detaljnije |
|
Zubna četkica |
pomoćno sredtsvo u održavanju zubne higijene. Sa
njome se, u konbinaciji sa zubnim pastama,
odstranjuju sve naslage na zubima od ostataka
hrane, bakterija, ojluštenog epitela i drugo.
Takođe masira i gingivu. Za dobre efekte pranja
zuba četkicom neophpdna je i njena pravilna
upotreba (detaljnije); |
|
|
Zubna pasta |
spada u grupu pasta (oblik lijekova). Sastoje se
uglavnom od kalcijum karbonata, sapuna i
glicerola. U zadnje vrijeme se ovakvim pastama
dodaju i preparati fluora kojima je zadatak
prevencija karijesa; |
|
Zubni kamenac |
kamenac;
detaljnije |
|
Zubni tehničar |
profil zdrastvenog radnika u stomatologiji sa
srednjom stručnom spremom koji je teoretski i
praktično osposobljen da u zubotehničkoj
laboratoriji izrađuje razna protetska pomagala i
nadoknade u stomatologiji. Svi radovi se
izrađuju individualno po potrebi pacijenta; |
|
|
|
|
W
|
W.H.O. |
skraćenica za svjetsku
zdravstvenu organizaciju (SZO), osnovana 1948.
godine u sklopu Ujedinjenih Nacija; |
|
Walkoff-ova kuglica |
voštana kuglica koja se smješta na gornju
voštani model gornje totalne proteze, na njenoj
zadnjoj trećini, i služi za otkrivanje pravilnog
odnosa donje i gornje vilice; |
|
|
Walkoff-ova pasta |
pasta za punjenje korijenskih kanala; |
|
Winter-ova poluga |
parna poluga koja služi za vađenje slomljenih
korijenova donjih višekorijenih zuba kada je
jedan korijen već izvađen; |
|
|
|
|
|
|
