PočetnaO zubimaPreventivaDjecaMeka tkivaParodontologijaBolesti zubaHirurgijaProtetikaOrtodoncijaF.A.Q.ZanimljivostiLinkoviO meni

Sadržaj:
Fiksna protetika:
Inleji (onleji)
Fasete (veniri)
Krunice
Mostovi
 
Mobilna protetika:
Parcijalne p. proteze
Parcijalne s. proteze
Totalne proteze
 
CAD/CAM
 
Takođe pogledajte:
Pimjer izrade krunice CAD/CAM-om
 
Rečnik nepoznatih izraza
 
Zdravstvo i medicina
 
 

 

 

 

Protetika

 

.

Protetička rehabilitacija zuba označava sve one procese u kojima se zub restaurira konbinacijom ordinacijiskih i laboratorijskih procesa. Drugim riječima, u procesu pravljenja ovih nadoknada učestvuju i stomatolog i  zubni tehničar.

 

Protetičke nadoknade grubo se mogu podijeliti na:

1. nepokretne - fiksne radove i
2. pokretne - mobilne radove.
    
Na ovoj strani moći ćete da saznate više o sledećim pojmovima:
1. Fiksna protetika:
     - inleji (onleji),
     - fasete (veniri),
     - krunice,
     - mostovi;
 
2. Mobilna protetika:
     - parcijalne pločaste proteze,
     - parcijalne skletirane proteze (vizil),
     - totalne proteze;
    
3. Mašinski obradiva keramika (CAD/CAM)
 

Inleji

 

U slučajevima kada je karijes previše razorio krunu zuba i kada se, poslije uklanjanja karijesa, dobijeni kavitet ne može na zadovoljavajući način nadoknaditi klasičnom plombom (bilo od amalgama ili kompozita), tada se pristupa izradi inleja.

Inleji se najčešće izrađuju od keramike (vidi sliku desno) ili od metala (mada u današnje vrijeme rijetko). Glavna razlika između inleja i plombe jeste, pored materijala od kojeg se izrađuje, i to što se inlej izrađuje van usta. Zbog toga su za izradu inleja neophodne barem dvije posjete stomatologu. U prvoj posjeti uklanjaju se karijesne mase i priprema se zub za inlej. Zatim se uzima otisak. Na osnovu otiska tehničar u laboratoriji izrađuje inlej koji se zatim, u drugoj posjeti, cementira u ustima pacijenta.

U zavisnosti od veličine inleja tj. od raširenosti kaviteta koji je nastao poslije uklanjanja karijesa, razlikujemo dva oblika ovih nadoknada, i to:

- inleji (inlay) - koji zahvatju maksimalno do dvije površine zuba (kao na slici gore) i
- onleji (onlay) - koji zahvataju tri i više površina na zubu (slika lijevo).
Na vrh
 

Veniri

 

Dentalni veniri ili fasete predstavljaju stomatološke nadoknade u vidu tankih navlaka napravljenih od materijala u boji zuba.

Za razliku od klasičnih krunica, veniri ili fasete prekrivaju samo prednje strane zuba. Samim tim, uklanja se mnogo manje zubne supstance pri brušenju zuba. Ovakve vrste nadoknada odličan su izbor kod prednjih zuba tj. kod svih onih slučajeva kada pacijent nije zadovoljan izgledom svojih zub, i to posebno kod sledećih slučajeva:

.
.
- prelom dijela krunice,
- loše kompozitne plombe,
- prebojeni zubi,
- veliki razmak između sjekutića (diastema mediana),
- loš položaj zuba,
- "neidealni" oblik i veličina zuba.

Veniri se uglavnom prave od keramičkih materijala, mada se mogu izrađivati i od kompozita. U svakom slučaju, matrijali od kojih se izrađuju karakterišu se velikom prozirnošću što ovim nadoknadama daje prirodni efekat. Na donjim slikama možete vidjeti nekoliko primjera izrade venira.

Na vrh
 
Krunice
 

Krunice predstavljaju stomatološke nadoknade koje se još označavaju kao i navlake i koje se postavljaju na prirodne zube. Krunice tj. navlake se izrađuju tako da imaju izgled prorodnog zuba, što im je i osnovna namjena - vraćanje prvobitnog oblika zubu na kojem se nalaze.

Da bi to bilo moguće, zubi na kojima se postavljaju krunice prvo se moraju preoblikovati, kako bi mogli primiti kunicu. To se ostvaruje preparacijom odnosno brušenjem zuba. Ovim postupkom se mijenja prirodni oblik zuba, tako da je najveći obim novog, brušenog, zuba uz gingivu zuba. Time se omogućava navlačenje vještačke krunice na sam brušeni zub.

Brušenje zuba

Otisak brušenih zuba

Nakon brušenja zuba usima se otisak tako dobijenog zuba. Za to služe posebne elastčne otisne mase različitih boja i ukusa. Nakon toga, otisak preuzima tehničar koji u laboratoriji izrađuje vještačku krunicu. Ona može biti izrađena od metalo-keramike i keramike.

  

Izgled brušenih zuba prije cementiranja krunica Izgled zuba poslije cementiranja gotovih krunica
Na vrh
 

Mostovi

 

U slučajevima kada nedostaje jedan ili više zuba u vilici, rešenje za takvu situaciju predstavljaju upravo mostovi. Kao što im i samo ime kaže, dentalni mostovi povezuju prekinute zubne nizove u jednu cjelinu.

.
.

Priprema zuba za prihvatanje mosta je veoma slično pripremi zuba za prihvatanje pojedinačne krunice. Razlika je u tome što izbrušeni zubi tj. njihove strane moraju biti međusobno paralelne. Ovim se omogućava da konstrukcija mosta bude postavljena na svoje mjesto (slika lijevo).

Iako postoje raznovrsne podjele, mostovi se prema obliku i načinu vezivanja za zube nosače (brušene zube) mogu podijeliti u tri grupe:

- klasični mostovi (slika desno) koji imaju dva zuba nisača tj. oslanjaju se makar na dva zuba (a može i na više). Ovakva vrsta mostova najčešće se izrađuje i ima najveću stabilnost. Nedostatak ovakovom tipu mosta je to što se pri izradi moraju brusiti barem dva zuba.

- krilni ili tzv. apendix mostovi koji imaju oslonac samo na jednom zubu, dok su sa druge strane bez oslonca. Ovakva vrsta mostova ima prednost u tome što se brusi samo jedan zub. Međutim, oni su indikovani samo u malom procentu slučajeva i to uglavnom u frontu. Velika mana mu je loša stabilnost koja može dovesti do gubitka i zuba koji nosi čitavu konstrukciju.

- Merelined mostovi koji se karakterišu time što se zub koji nedostaje ne povezuje preko krunica za zube nosače (kao kod klasičnih mostova) već se lijepe (kompozitom) za zadnje strane prirodnih zuba (ili krunica koje se već nalaze na njima). Prednost mu je ušteda zubne supstance (nema brušenja zuba) dok mu je mana slaba stabilnost odnosno neotpornost na pritisak, loš uticaj na zube koji ga nose kao i velika prijemčtivost za plak.

Na vrh
 

Parcijalne pločaste proteze

 

Parcijalne pločaste proteze predstavljaju protetske nadoknade kojima se nadoknađuje više izgubljenih zuba. Uglavnom su indikovane u onim slučajevima kada u vilici nije preostalo mnogo zuba za izradu nekog fiksnog rada (mosta) ili zbog finansijske situacije samog pacijenta.

Prednosti ovakvih protetskih nadoknada bi bile u njihovoj ekonomičnosti dok bi mane bile u lošem načinu prenošenja pritiska. Prirodno pritisak žvakanja se prenosi preko korijena zuba direktno na kost, dok se kod ovih kao i totalnih proteza pritisak žvakanja prenosi na sluzokožu (koja nije podesna za takva opterećenja).

Parcijalne pločaste proteze možemo podijeliti, u odnosu na materijale od kojeg su izrađene, u dvije grupe, i to:

- klasične akrilatne proteze - koje su izrađene od metil akrilata. Retencija proteze ostvaruje se upotrebom žičanih kukica što im je i mana jer su upravo te kukice najupadljivije. Sa druge strane veoma su zahvalne za reparaturu tj. popravak ukoliko dođe do njihovog loma kao i za dodatak zuba (ukoliko se izvadi još neki zub).

- valplast proteze - koje se izrađuju od posebne vrste akrilata. Najupadljivija karakteristika im je savitljivost kao i nedostatak žičanih elemenata. To im daje bolju estetiku od klasičnih akrilatnih proteza. Najveći nedostatak ovih proteza jeste otežani dodatak zuba u postojeći niz. Ovaj postupak je dosta komplikovan i ravan je izradi nove proteze tako da ga većina tehničara izbjegava.

Na vrh
 

Parcijalne skeletirane proteze

 

Parcijalna skeletirana proteza, koja je poznatija kao vizil proteza, predstavlja nadoknadu koja je slična klasičnoj parcijalnoj protezi samo po indikacijama. Najveća razlika između njih je u tome što se pritisak žvakanja kod vizil proteze prenosi preko postojećih zuba na kost. Time se ostvaruje prirodan način prenošenja pritiska. To je upravo i njena najveća prednost. Ovo se omogućava upotrebom livenih kukica (koje se izrađuju i liju za svaki pojedini zub posebno). Mana ovoj vrsti protetske nadoknade je u tome što su ove proteze skuplje od klasičnih pločastih proteza.

Još jedna prednost ove proteze u odnosu na klasičnu pločastu jeste u izostanku velike akrilatne ploče (što posebno važi za gornje proteze). Umjesto nje postavljaju se mnogo manje metalne spojnice. Ovim se mnogo lakše podnose ove proteze tj. mnogo je manji osjećaj stranog tijela u ustima.

Na vrh
 

Totalne proteze

 

Za razliku od krezubosti, kada je u ustima preostao makar jedan zub, bezubost je stanje kada u ustima nedostaju svi zubi. Totalne zubne proteze vrsta su zubnih nadoknada kojim se liječe bezubi pacijenti. Ovim sredstvom nadoknađuju se svi izgubljeni zubi i djelovi alveolarnog nastavka, čime se omogućava obnova narušenih funkcija.

Prema nekim istraživanjima, oko trećini protetskih pacijenata potrebno je liječenje jednom ili dvema totalnim protezama. Istraživanja takođe pokazuju da je, kod mlađih pacijenata, češća bezubost u jednoj vilici dok je najveći broj pacijenata liječenih sa dvije totalne proteze, u starosnoj dobi iznad šesdeset godina života.

Totalne zubne proteze nadoknađuju pacijentu anatomski i funkcionalni nedostatak više nego bilo koja druga proteza (oko, uho, nos, ruka, noga). Pojednostavljeno rečeno, totalnim protezama pacijent dobija osjećaj potpune nadoknađenosti izgubljenih tkiva i funkcija Pacijentu se dakle omogućava život zdrave i sretne osobe. Liječenjem totalnim protezama preventivno se djeluje i na opšte zdravstveno stanje.

Na vrh
 

CAD/CAM

     

U današnje vrijeme moderne tehnologije možemo slobodno da kažemo da nema oblasti koje ona nije zahvatila. Primjeri razvoja tehnologije u stomatologiji su mnogobrojni: digitalni rendgen aparati, primjena lasera, kao i CAD/CAM tehnologija. Sama CAD/CAM tehnologija ne predstavlja posebnu vrstu keramičkih materijala već samo specijalan način obrade već gotovih keramičkih blokova. CAD-CAM zapravo predstavlja proces kojim se od gotovih keramičkih blokova, procesom frezovanja, dobijaju gotove navlake i mostovi.

gotovi keramički blokovi od kojih se izrađuju krunice i mostovi

 

CAD/CAM, što je skraćenica od dental Computer-Aided-Design/Computer-Aided-Manufacture, označava kompjuterski vođen dizajn i kompjuterski vođenu izradu inleja, onleja, krunica i mostova. Ravoj te tehnologije išao je od mašinsko kopirajućeg frezovanja (copy milling) pa sve do potpuno kompjuterski kontrolisanih sistema, sa velikom bazom formi zuba, koji su omogućavali automatsku izradu krunica i mostova.

proces izrade krunice iz keramičkog bloka

Danas ovih sistema ima nekoliko (Cerec, Cercon, Celay, Lava, Everest) i smatra se da će upravo oni u budućnosti imati mnogo veću primjenu u izradi fiksnih nadoknada. Najstariji od svih današnjih CAD/CAM sistema jeste Cerec system (Sirona, Bensheim, Germany). Od 1980 godine, kada se pojavio prvi Cerec, sistem se razvijao i izlazilo je nekoliko verzija. Poslednja verzija, Cerec 3D, u odnosu na predhodne sisteme sadrži i neka poboljšanja, kao što su: novi softver, upotreba keramike finije granulacije koja dovodi do manje abrazije prirodnih zuba, veći izbor nijansi prefabrikovanih keramičkih blokova kao i upotreba električne turbine koja omogućava bolju kontrolu kao i veću preciznost obrade keramike. Ovo su zapravo i razlozi za sve veću popularnost ovog sistema u današnje vrijeme.

pogled na navlaku modelovanu u kompjuteru

 
 
Primjer izrade krunice CAD/CAM-om
     
Na vrh

Rečnik nepoznatih izraza

Početna
 

Sva prava zadržana | Uslovi korišćenja | Design by Miloš Radulović