PočetnaO zubimaPreventivaDjecaMeka tkivaParodontologijaBolesti zubaHirurgijaProtetikaOrtodoncijaF.A.Q.ZanimljivostiLinkoviO meni

Sadržaj:
Oboljenja usana
Oboljenja jezika
Oboljenja desni
Afte
Kandida
Promjene izgleda usana
 
Takođe pogledajte:
Sindrom pekućih usta
Neprijatan zadah
 
Posebno izdvajamo:
Polno prenosive bolesti koje se manifestuju u usnoj duplji
 
Suva usta - xerostomia (230 KB)
 
Rečnik nepoznatih izraza
 

Šta je u pitanju?

1. Herpes usne
2. Kondilom
3. Heilitis na uglovima usana
4. Kandida

detaljnije

 

 

 

 

Bolesti mekih tkiva

 

Oboljenja usana - heilitisi

  Suve usne (ljuspasti heilitis) Klimakterični heilitis  
  Sunčani (aktinični) heilitis Žljezdani heilitis  
  Alergijski heilitis Heilitis na uglovima usana  
       

Suve usne ili ljuspasti heilitis predstavlja najčešće oboljenje usana. Promjene su najčešće na donjoj usni.

Za nastanak ovog oboljenja najviše se krive loše navike (pušenje, grickanje usana, vlaženje usana i sl.). Kao dodatni faktori mogu biti nedostatak B vitamina, izloženost suncu, vjetar.

Promjene se javljaju u vidu skidanja gornjeg sloja sluzokože u vidu ljuspica (po čemu je oboljenje i dobilo ime). Bolesnici imaju osjećaj sušenja usana uslijed čega ih stalno vlaže, što još više pogoršava bolest.

Liječenje

Ovo oboljenje je veoma uporno na tarepiju. Obolele usne treba zaštiti te se spog toga mažu sa mastima (Borogal) koje će ujedno u ukloniti osjećaj suvoće.

Sunčani heilitis se češće javlja u mladosti i ima stalne sezonske recidive. Muškarci su više zahvaćeni.

Ovo obljenje, kao što mu i samo ime kaže, izaziva sunce tj. njegovo zračenje. Kao dodatni faktori spadaju niska vlažnost, suvi vjetar, pješčana prašina i sl. Najčešće se javlja kod radnika izloženih suncu.

Bolest se javalja u dvije forme. Akutna forma se karakteriše pojavom plikova po usnama. Njihovim prskanjem nastaju rane koje su prekrivene žućkastom krustom i veoma su bolne. Hronična forma (koja je češća) koja se odlikuje istim simptomima samo u blažem obliku i sa izraženom deskvamacijom (stvaranje ljuspica). Ova forma ostavlja ožiljke na usnama (koji su u vidu bijelih linija).

Liječenje

Bolesnik treba da izbjegava sunce ili da nosi neku zaštitu. Koriste se masti koje sadrže Salol i koja se nanosi u debelom sloju nekoliko puta u toku dana.

Alergijski heilitis nastaje kao posledica alergijske reakcije na neke od sastojaka ruža za usne. Ređe su u pitanju neke druge supstance.

Ove promjene se uglavnom javljaju kod mlađih žena. Bolest počinje veoma burno, sa otokom i crvenilom obije usne. Mogu se javiti plikovi čijim prskanjem nastaju ranjave površine.

Od subjektivnih simptoma pacijenti se žale na žarenje i pečenje usana.

Liječenje

Prva mjera u liječenju jeste uklanjanje materije koja je i izazvala alergiju. Usne treba premazati antihistaminicima koji se nanose u vidu masti.

Klimakterični heilitis je oboljenje koje se isključivo javlja kod žena u klimakterijumu.

Obolijevaju obije usne istovremeno. Promjene na njima su dosta slične ljuspastom heilitisu.

Pacijenti imaju, pored smanjene pokretljivosti usana, i subjektivan osjećaj sušenja usana.  

Liječenje

Terapija ovog oboljenja je simptomatska. U te svrhe se koriste indiferentne masti koje uklanjaju osjećaj suvih usana.

Žljezdani heilitis je oboljenje kojem još nije nađen uzrok.  U nekim slučajevima je opisana porodična pojava oboljenja.

Bolest predstavlja uvećanje sitnih pljuvačnih žlijezda u sluzokoži usana. To uvećanje se češće sreće na sredini donje usne, dok znatno ređe može biti i na gornjoj.

Obolele usne su uvećane i bolne. Bol se pojačava pri jelu i govoru.

Liječenje

Liječenje se sprovodi antibioticima i rendgenskim zračenjim. Koristi se Penicilin koji se aplikuje elektroforezom svakodnevno u trajanju od 10 dana.

Heilitis na uglovima usana može biti izazvan mnogim faktorima. Kao najčešći pominju se:

- atrofija mišića,

- gubitak visine zagrižaja usled gubitka zuba (uglavnom kod starijih ljudi),

- loše urađene totalne proteze,

- povreda usana u toku stomatoloških intervencija,

- infekcije nekim bakterijama i gljivama (Candida Albicans),
- nedostatak vitamina B9 i B12 .

Oboljenje se uglavnom javlja obostrano. Počinju crvenilom na uglovima usana koje se polako širi. Na takvoj površini se od uglova usana ka koži lica stvaraju fisure, koje neki put mogu imati i krvave kruste.

Obolele osobe imaju osjećaj blagog peckanja u uglovima usana, kao i bola pri govoru i žvakanju. Ovakvo stanje može trajati godinama.

Liječenje

Liječenje obuhvata uklanjanje faktora koji ga je i izazavao. U slučaju da je došlo do pojave infekcije koriste se antibiotske masti. Ukoliko se utvrdi prisudstvo Candidae Albicans koriste se antimikotici (takođe u vidu masti).

 

Na vrh

 

Oboljenja jezika

  Stečena oboljenja jezika Promjene u pokrivaču jezika  
  Razvojne anomalije jezika Pekući jezik  
 

Stečena oboljenja jezika
 

Geografski jezik

Ovo oboljenje se javlja češće kod djece i dva puta češće u osoba ženskog pola nego u muškaraca.

Etiologija je nepoznata. Kao mogući razlozi navode se: alegije, nasleđe, anemije, neodgovarajući stomatološki radovi i neki psihosomatski faktori (jak stres).

Klinička slika se odlikuje kružnim promjenama koje se javljaju na gornjoj površini jezika. U centru su intezivno crvene dok su na ivicama žute. Ove promjene se šire ka periferiji i kada se pojave nove može doći do njihovog spajanja. Tako se stvaraju vijugave linije koje podsjećaju na geografsku kartu, po čemu je oboljenje i dobilo ime.

Liječenje

Liječenje se sastoji u otklanjanju uzroka koje je dovelo do stvaranja oboljenja.

Crni jezik

Poznato još kao i dlakavi ili čupavi jezik, ovo oboljenje se najčešće javlja kod mlađih muškaraca.

Etiologija nije poznata. Smatra se da izazivači promjena mogu biti duga upotreba antibiotika, loša higijena, neke bakterije i gljive, prevelika upotreba kafe i duvana i dijabetes.

Klinička slika oboljenja je specifična. Osnovnu promjenu čine uvećane končaste papile koje se nalaze na centralnom dijelu gornje površine jezika. Mogu biti obojene (najčešće mrke boje) mada mogu bite i bijele. Uvećane papile liče na vlasi kose. One obrazuju na jeziku crnu ploču ovalnog ili trouglastog oblika. Bolesnici nemaju tegoba.

Liječenje

Liječenje najčešće nije ni potrebno jer bolest prolazi spontano. Uvećane papile moguće je ukloniti četkicama.

Zapaljenje papila jezika

Relativno česta bolest. Javlja se najčešće u osoba srednjih godina, bez obzira na pol.

Etiologija ove bolesti je utvrđena. Ona prestavlja zapaljenje i uvećanje listastih papila koje je prouzrokovano lokalnim iritacijama od destruiranih zuba i loših protetskih radova.

Kliničke promjene su ograničene na bočnu stranu jezika, gdje se uvećane papile vide u vidu glatkih i tamnocrvenih čvorića. Bolovi se javljaju pri jelu i govoru te su i pokreti jezika ograničeni.

Liječenje

Liječenje se sastoji u uklanjanju iritacije.

Razvojne anomalije jezika
 

Izbrazdan jezik

Ovo je najčešća anomalija jezika. Nekada se javlja zajedno sa geografskim jezikom.

Sve brazde na jeziku, ili samo neke, produbljene su. Raspored produbljenih brazdi može biti različit i stvorena šara podsjeća na skrotum, list ili mozak. One takođe mogu biti postavljene uzdužno i poprečno. Ovakvo stanje se može javiti u sklopu nekih oboljenja (Melkerson Rosenthal sindrom, deficit vitamina B, dijabetes, anemija).

Bolesnici sa ovom anomalijom nemaju nikakvih tegoba. Događa se da pacijenti nisu ni svejsni ove anomalije dok se ne otkrije pregledom kod stomatologa.

Liječenje

Liječenje nije potrebno. Ukoliko dođe do infekcije onda se usta ispiraju sa nekim antiseptičnim rastvorom (3% vodonik peroksid). Vrlo efikasno je i ispiranje sa čajem od kamilice i žalfije (koji moraju biti svježe pripremljeni).

Romboidni glosit

Ovo oboljenje je posledica nepotpunog srastanja bočnih polovina jezika u periodu embrionalnog razvoja. Usled toga se u srednjoj liniji na spoju srednje i zadnje trećine jezika stvara površina ovalnog ili romboidnog oblika ispod nivoa okolne sluzokože. Ono je bez papilarnog pokrivača i može biti: ružičaste, crvene, tamnocrvene, žućkaste i sivobijele boje. Glatke je površine. U novije vrijeme se smatra da se ovakva pojava može javiti usled duge infekcije kandidom te se preporučuje i uzimanje brisa, mada pojava kandide može biti i sekudarna.

Osobe sa romboidnim glositom uglavnom nemaju tegoba. Vrlo rijetko su izražene senzacije u vidu pečenja, koje se javljaju pri pušenju ili upotrebi začinjene hrane. Ove pojave kod nekih osoba mogu biti uzrok pojave kancerofobije. 

Liječenje

Romboidni glosit se otkriva slučajno. Liječenje nije potrebno.

Uvećan jezik

Uvećan jezik može biti razvojna ili stečena anomalija.

U toku života uvećan jezik se može javiti kod alergijskih reakcija, benignih i malignih tumora jezika, nekih hormonskih poremećaja, u sklopu Melkerson - Rosenthal sindroma, kao i kod drugih poremećaja.

Subjektivne tegobe i posledice do kojih može doći zavise od toga koliko je jezik uvećan, kada se uvečanje javilo, koliko traje, kao i od uzrasta bolesnika.

Razvojna i stečena uvećanja jezika mogu dovesti do pomjeranja zuba upolje kao i do pojave razmaka između njih (dijasteme). Izraženo uvećan jezik bolesniku otežava govor. U nekim slučajevima jezik je toliko uvećan da bolesnici ne mogu potpuno zatvoriti usta, te su ona stalno polu otvorena.

Liječenje

Terapija zavisi od uzroka bolesti. Ukoliko je uvećanje malo, terapija nije potrebna.

Račvast jezik

Rascijepljen ili račvasti jezik prestavlja razvojnu anomaliju nastalu usled nepotpunog srastanja bočnih polovina jezika. Ona je uglavnom izražena na vrhu, mada može biti lokalizovana i na tijelu jezika. Usled toga jezik je račvast i po izgledu podsjeća na jezik gmizavaca. Sve funkcije jezika mogu biti poremećene.

Liječenje

Terapija ove anomalije je isključivo hirurška.

Promjene u pokrivaču jezika
 

Hipertrofija jezičnog pokrivača

Uvećanje ili hipertroija jezičnog pokrivača, poznato kao obložen jezik,  je dosta varijabilna promjena, čak i u toku jednog dana. Najizraženija je ujutro a smanjuje se konzumiranjem hrane. Može biti izazvana mnogim faktorima:

- febrilne bolesti tj. bolesti praćene visokom temperaturom, pri čemu hipertrofija nastaje usled dehidratacije;
- kašasta i tečna hrana;
- loša oralna higijena;
- smanjeno lučenje pljuvačke;
- disanje na usta;
- menstruacija;
- trudnoća, naročito u prvim mjesecima trudnoće;
- razni lijekovi - salicilati, atropi, beladona, efedrin i dr;

Najhomogenije naslage su na bazi jezika. Mobilni dio jezika ima znatno manje naslaga, dok vrh jezika po pravilu uopšte nije obložen.

Naslage su uglavnom žuto bjeličaste, ali mogu biti obojene od hrane, lijekova i bakterija, te postaju: mrke, ljubičaste, žute, plave i dr.

Liječenje

Liječenje se sastoji u uspostavljanju dobre oralne higijene i uklanjanje uzroka koji su i doveli do stvaranja istog.

Atrofija jezičnog pokrivača

Smanjenje odnosno atrofija jezičnog pokrivača je relativno česta pojava i može biti djelimična, kada zahvata samo dio jezika, i potpuna, kada je čitav jezik zahvaćen.

Ukoliko su zahvaćeni samo pojedini djelovi jezika onda su najčešće lokalni faktori izazvali oboljenje. Kod potpune atrofije u pitanju su najčešće opšti faktori.

Brojni su uzroci atrofije. Smatra se da su uzroci atrofije najčešće sledeći faktori:

- hipohromna anemija (nastala usled nedostatka gvožđa), kao i kod drugih anemija;

- nedostatak vitamina B grupe (B1, B2, B12 i PP faktora)

- autoimune bolesti kao što su: Sjörgenov, Plummer-Vilsonov sindrom, sklerodermija i dr;

-     hormonski poremećaji bilo koje etiologije;

- neki lijekovi, kao npr. antimalarici, barbiturati, antibiotici, kortikosteroidi, antikonvulzivna sredstva;

Klinička slika smanjena jezičnog pokrivača je ista bez obzira na agense koji su je izazvali. Na mjestima gdje se pokrivač potpuno gubi, jezik je osjetljiv na mehaničke, hemijske i termičke nadražaje. Usled gubitka papila dolazi do smanjenja čula ukusa (pogotova na slatko i slano). Kod potpune atrofije pokrivača čitava gornja površina jezika je glatka i sjajna, kao polirana

Liječenje

Liječenje obuhvata liječenje osnovne bolesti i uklanjanje faktora koji su doveli do atrofije. Ove promjene su reverzibilne.

Na vrh

 

Oboljenja desni (gingive)

  Površinski gingivit Fibromatozni gingivit  
  Hiperplastični gingivit Ulcero-nekrotični gingivit  
 

Površni ili kataralni gingivit je veoma rašireno oboljenje, naročito kod djece i mladih. Smatra se da 95% ukupne populacije pati od nekog oboljenja gingive.

Osnovni uzrok nastanka ovog gingivita jeste dentalni plak. Loša oralna higijena, zubni kamenac, loši stomatološki radovi (plombe i proteze), predstavljaju favorizujuće faktore za nastanak ovog oboljenja, jer potpomažu nastanak dentalnog plaka.

Oboljenje se karakteriše crvenilom i otokom gingive oko vrata zuba. Ona je glatke konzistencije i može da krvavi pri pranju zuba ili konzumiranja čvršće hrane.

Liječenje

Liječenje se sastoji u mehaničkom uklanjanju dentalnog plaka i odsrtanjivanju favorizujućih faktora. Takođe se mogu upotrebljavati preparati sa Ozosept, Gengigel, Hibideks, Hexoral i sl.

Značaj ovog oboljenja jeste što on ujedno predstavlja i početni stadijum parodontopatije.

Etiologija fibromatoznog gingivita nije u potpunosti razjašnjena. Smatra se da može biti nasledna. Najčešće obolevaju djeca od 8 do 12 godina starosti.

U toku ovog, relativno rijetkog, oboljenja dolazi do izrazite hiperplazije gingive. Bolest ima izrazito hroničan tok. Fibromatozni gingivit uz postepeno uvećanje gingive traje veoma dugo. Gingiva je veoma uvećana, bleđa od normalne, čvršće je konzistencije i bez inflamacije je. Ona je nekad toliko uvećana da pokriva zube. Bolesnici mogu imati smetnje pri žvakanju i govoru. Zbog toga pacijenti često drže usta poluotvorena. Ovakav gingiva može prouzrokovati pomjeranje zuba.

Liječenje

Liječenje ovog gingivita je isključivo hirurško (gingivoplastika). Postoperativni recidivi su dosta česti.

Hiperplastični gingivit je relativno rijedak. Češće se javlja kod mlađih osoba. Praćeno je inflamacijom gingive.

Nastaje uglavnom pod uticajem lokalnih, ređe opštih faktora. Od lokalnih to su prije svega dentalni plak, izrotirani zubi, disanje na usta, loša oralna higijena i neadekvatni stomatološki radovi. Od opštih faktora to je upotreba nekih lijekova, prije svega hidantoinskih preparata koji se koriste u liječenju epilepsije (Hydanphen, Hydantal, Zentradil i sl.).

Uvećanje najčešće zahvata gingivu u  predjeli prednjih zuba sa labijalne strane (strane prema usni). Gingiva je uvećana i u cjelini crvena. One postaju poluloptaste nejednako uvećane i nesimetrične. Takva gingiva lako kravavi pri pranju zuba i žvakanju. Pacijenti mogu imati subjektivan osjećaj stranog tijela između zuba. Usled pritiska može doći do pomjeranja zuba.

Liječenje

Liječenje podrazumijeva mehaničko uklanjanje dentalnog plaka i lokalnu primjenu hlorheksidina. Uvećana gingiva se uklanja hirurški. Ukoliko je gingivit izazvan upotrebom nekih lijekova, onda uz lokalnu terapiju treba prekinuti dalju upotrebu tog lijeka.

Ulcero-nekrotični gingivitis je relativno često oboljenje koje se javlja kod mlađih osoba. U toku ovog oboljenja pojavljuju se ulcero - nekrotične promjene na  gingivi.

Danas se smatra da su prouzrokovači ovog oboljenja dvije bakterije (Bacillus fusiformis i Borrelia Vincenti). Ovi organizmi se mogu naći i u zdravim ustima. Faktori koji omogućavaju njihovo patološko djelovanje mogu biti lokalni i opšti. Od lokalnih to su: plak, loša higijena, pušenje i sl., dok su od opštih to AIDS, deficit vitamina i dr.

Bolest naglo počinje, i to sa bolom u desnima. Prisutan je i zadah iz usta, koje je posledica raspadanja gingive. Uz to dolazi i do zapaljenja. Desni su izrazito crvene sa izrazitom sklonošću ka krvavljenju. Promjene su pokrivene žućkastom ili zeleno-sivom membranom. Često su otečene i regionalne limfne žlijezde. Bolesnici od bolova ne mogu da jedu.

Liječenje

Liječenje uključuje primjenu antibiotika (penicilina) i blagih antiseptičkih rastvora (hlorheksidin, hidrogen i sl.). Bitno je da se liječenje otpočne što prije jer se razoreno tkivo gingive kasnije ne može nadoknaditi.

Na vrh

 

Afte

Afta je povratna ulceracija, pravilnog, kružnog ili ovalnog oblika, žućkastobijela, oivičena crvenim prstenom koja se javlja u usnoj duplji. Sama riječ afta potiče od starogrčke riječi koja u prevodu znači pali ili gori.

Afte, pored oboljenja parodoncijuma, spadaju u najčešća oboljenja usne duplje. Smatra se da svaki peti čovjek, ili svaki drugi dvadesetogodišnjak, boluje od ovih promjena. Istraživanja su pokazala da je najveći broj obolelih između 20. i 40. godine života. Poslije 40. pojava ove bolesti je sve ređa, da se one poslije 60. skoro i ne javljaju. Afte su češće kod žena nego kod mučkaraca, i to u odnosu 6:1.

Uzrok afti je NEPOZNAT. Obimnim istraživanjima u svijetu došlo se do saznanja da neki faktori ipak mogu dovesti do aftoznih promjena. One se mogu javiti u toku nekih anemija, dijabeta, nekih oboljenja digestivnoh trakta, kao i u toku SIDA-e.

Na pojavu afti utiče hrana bogata glutaminima.
Od ostalih faktora koji imaju uticaja na nastanak afti izdvajamo:

-

nasleđe - kao dokaz da nasleđe utiče na pojavu ovih promjena ističe se činjenica da se ona nekada javlja kod članova iste porodice. Ovdje se vjerovatno radi samo o predispoziciji za nastanak afti. Bolesnici čiji su roditelji imali afte imaju 90% veću čansu da ih dobiju;

-

endokrini poremećaji - od kojih se posebno ističe poremećaj u funkciji polnih žlijezdi. Smatra se da postoji direktna veza između nivoa progesterona u krvi i aftoznih lezija, što potvrđuje i činjenica da se afte češće javljaju kod žena u pubertetu;

-

psihogeni faktor - smatra se da briga, napetost ili frustracija može da na određen način izazove skupljanje krvnih sudova u ustima, što dovodi do lokalne nekroze i stvaranja afti;

-

bakterijske i virusne infekcije - mišljenje je da afte mogu biti izazvane nekim bakterijama odnosno virusima. Okrivljuju se Esherichia colli i Herpes simplex virus. Sa druge strane postoje brojna istraživanja koja negiraju ovakve tvrdnje;

-

alergija - veliki broj dokaza upućuje na to da su afte alergijske prirode. Međutim ni ova teorija ne može objasniti nastanak promjena kod nekih bolesnika kod kojih je alergija bila isključena;

Afta predstavlja čir kružnog ili ovalnog oblika koji je od okoline jasno ograničen zonom u obliku crvenog prstena. Ivice čira su pravilne i oštre. Dno je prekriveno slojem fibrina, žućkaste boje. Ukoliko se te naslag uklone, nastje krvavljenje.

Ove lezije su izrazito bolne. Bolovi se pojačavaju prilikom govora, ishrani kao i pri svakom pokretu obraznih mišića.

Prije pojave afte mogu se javiti neki predkazujući znaci. Na mjestu gdje će se pojaviti afta bolesnici osjećaju izvjesno pečenje i nelagodnost, poslije čega se javlja crvenilo i otok. Afte mogu biti različitih veličina. One se kreću od veličine zrna prosa pa do veličine metalnog novca.

Afte najčešće traju do 15 dana i zaraščuju lagano. U nekim slučajevima one traju 3 dana dok u nekim mogu trajati i do 30 dana. Zarastanje ide od periferije ka centru i ne ostavlja ožiljke. Aftozne promjene su povratne. Recidivi su različite dužine a periodi bez aftoznih lezija mogu trajati po nekoliko mjeseci, i duže. Same afte nisu praćene sistemskim simptomima. Izuzetno rijetko može doći do temperature, drhtavice i pojačane salivacije.

Promjene se lokalizuju na skoro svim djelovima usne duplje. Najčešće se javljaju na sledećim mjestima:

- vrh i ivice jezika (24%);  
- sluzokoža obraza (23%);

- sluzokoža usana (22%);
- donji forniks (17%);
- gornji forniks (2%);
- meko nepce (6%);
- pod usne duplje (3%);
- frenulum jezika (2%);  
- desni (1%).  

Liječenje

U liječenju aftoznih promjena koriste se brojna sredstva i načini liječenja. Na žalost nije pronađen ni jedan lijek niti način liječenja kojim se afte mogu uspješno izliječiti. U terapiji se uglavnom koriste simpomatski lijekovi čiji je jedini cilj da se ublaže simptomi koji prate afte. U te svrhe su se pokazali dobro preparati koji u sebi sadrže konbinaciju kortikosteroida i antibiotika (Geokorton i sl.).

Na vrh
 

Kandida

Kandidijazu (monilijaza), u narodu poznatiju kao mlečac, izaziva gljivica Candida albicans. Ova gljivica se nalazi u zdravoj usnoj duplji i ne izaziva nikakve patološke promjene. Tek kada se stvore uslovi ona postaje patogena. Postoje brojni faktori koji utiču na patogenost kandide. To su, između ostalog: smanjena lokalna otpornost tkiva u ustima (leukemija, dijabetičari, neka oboljenja digestivnog trakta, AIDS), loša oralna higijena, duga primjena antibiotika i liječenje citostaticima i radioterapijom.

Kandida NIJE zarazno oboljenje. Razlikuju se dva osnovna oblika kandide, i to: kandida novorođenčadi i kandida odraslih, koja se može javiti u akutnoj i hroničnoj formi.

Kandidijaza novorođenčadi

Kandidijaza novorođenčadi se može javiti u epidemijama, gdje se djeca inficiraju putem porođajnih puteva majki koje su imale kandidiajzu. Ova infekcija nastaje i preko pelena i predmeta za ishranu. Ove epidemije su moguće jer je u novorođenčadi neusklađeno lučenje pljuvačke, a uz to je i otežano samočišćenje usta.

Kandida kod ovih bolesnika se manifestuje u vidu sivobijelih naslaga, koje se javljaju svuda po usnoj duplji. Najizraženiji su na jeziku, dok se ređe javljaju na obrazu i tvrdom nepcu. One se lako skidaju ali se poslije nekoliko sati stvaraju nove. Te naslage zapravo predstavljaju kolonije Candide albicans. Nalsage je najbolje skidati pomoću štapića na kome je namotana vata. Poslije skidanja ovih naslaga ostaju izrazito crvena mjesta.

Oralna kandidijaza odojčadi je praćena i subjektivnim tegobama tj. pri dojenju i vještačkoj ishrani beba plače i odbija hranu.

 

Akutna kandidijaza odraslih

Klinička slika akutne kandidijaze zavisi prije svega od lokalizacije gdje se promjene javljaju. Najčešće promjene se javljaju na usnama, jeziku i tvrdom nepcu.

- Na usnama se najčešće javljaju na uglovima usana, i to uglavnom na jednoj strani, ređe obostrano. Ovo se uglavnom javlja kod osoba koje nose proteze. Na sluzokoži se javlja crvenilo na kojoj se mogu javiti linijske ranice. One su prekrivene žućkastim naslagama. Prisutan je i bol koji se potencira pri postavljanju i vađenju proteza iz usta;

- Na jeziku se u toku akutne kandidijaze javljaju sivobijele naslage. One su najobilnije u srednjoj i zadnjoj trećini jezika. Ove naslage, usled prebojenosti hranom, mogu biti žućkaste, crne ili neke druge boje. Izražen je neprijetan zadah iz usta, pogotovo u jutarnjim časovima. Pacijenti rijetko imaju subjektivne smetnje;

- Na tvrdom nepcu ona se manifestuje u vidu zapaljenja i sivobjeličastim naslagama, koje se javljaju samo mjestimično. Njihovim skidanjem ostaju osetljive crvene erozije, koje mogu da krvave. Promjene na nepcu se javljaju samo kod bolesnika koji nose proteze. Crvenilo koje se javlja poklapa se sa proteznom pločom.

 

Hronična kandidijaza odraslih

Hronična kandida se manifestuje zapaljenjem epitela. Po koži se javljaju sivobijele granulacije. Te granulacije su često spojene za epitel i veoma tečko se skidaju.

Hronična kandidijaza se češće javlja u ženske djece u ranoj mladosti i to se javlja kao familijarna bolest. Ona se može javiti samo u usnoj duplji, ali i po koži lica i oko noktiju.

Liječenje

Terapija je usmjerena u dva pravca, i to u djelovanje na uzročnik (Candida albiucans) i otklanjanju faktora koji olakšavaju nastanak kandidijaze. Takođe se u terapiji uključuju i simptomatska sredstva.

U djelovanju na Candidu albicans koriste se fungicidna sredstva tj. sredstva koja uništavaju gljivice. Uglavnom se u te svrhe koristi Nystatin, koji može biti u vidu rastvora i dražeja. Rastvor se koristi tako što se 3 do 4 puta u toku dana, na oboljelo mjesto, aplikuje po 35 kapi ovog rastvora. On se može koristiti i tako što pacijent uzme kafenu kašičicu ovog rastvora i nježno promućka u trajanju od 1 minuta. Dražeje se koriste tako što pacijenti 3 do 4 puta u toku dana rastvore po jednu dražeju u ustima. Rastvaranje dražeje traje oko 30 minuta.

Ukoliko anttimikotici ne daju željene rezultate, onda se obolela mjesta premazuju gelom metronidazola (Metrol gel, Orvagil). Takođe se uspješno koriste i preparati joda. Najčešće se koristi Betadin. Ukoliko je u pitanju akutna kandidijaza, onda terapija traje 2 nedelje. Kod hronične ona može da traje i više od 5 nedelja.

U otklanjanju faktora koji favorizuju kandidu pribjegava se izradi novih proteza, uspostavljanju normalne higijene usta i liječenje opštih oboljenja (dijabetes). Kao privremena simptomatska terapija pacijenti mogu da ispiraju usta sa rastvorom sode bikarbone. U slučaju manifestnih kandidijaza potrebno je promijeniti kontraceptivna sredstva.

Od simptomatske terapije, osim sode bikarbone, koriste se i rastvori kamilice i arnike.

Na vrh
 

Promjena izgleda usana

U toku nekih oboljenja i patoloških stanja, na usnama nastaju karakteristične promjene. Ove promjene imaju veliku dijagnostičku važnost jer pomažu u dijagnozi velikog broja opštih oboljenja. Morfološke promjene na usnama odnose se na:

Promjene boje usana
Promjene površinske strukture
Promjene veličine usana
 

Promjene boje usana

Usne su normalno svijetlo-ružičaste boje. Boja gornje i donje usne je obično ista. Gornja usna može biti nešto svijetlija. Ovaj fenomen se objašnjava velikom izlonešću donje usne spoljašnjim faktorima.

Zbog tankog epitela i vrlo dobre prokrvljenosti lako nastaju promjene boje. Tako mogu nastati sledeće promjene:

Žuta boja

-

nastaje u toku žutice. Ova promjena je najuočljivija na beonjačama a boja se mijenja i na sluzokoži usne duplje.

Kod trudnica se takođe mogu javiti žute mrlje. Ove mrlje su nepravilnog oblika, i veličine do 2 cm. Nastaju u oko 70% trudnica.

Neke kiseline (pikrinska) i lijekovi (aterbin) takođe mogu izazvati žute mrlje na usnama. Slična obojenost nastaje i kod pušača.

Crvenilo usana - nastaje u toku reakcija krvnih sudova u toku zapaljenja. To se događa kod nekih heilitisa, poslije opekotina na usni i sl.
Intezivno crvenilo usana nastaje kod poliglobulije tj. kod izrazitog oslobađanja eritrocita u perifernu cirkulaciju.
Slične promjene na usnama nastaju i kod povećanog pritiska, kao i u obolelih od ciroze jetre. Plameno crvena boja prati i povećanje tjelesne temperatue i nedostatak vitamina grupe B.
Slična prebojenost nastaje i poslije dugotrajne terapije kortiko-steroidima.
Smeđa boja -

javlja se pri izuzetno teškim stanjima, kao što su tuberkuloza, karcinomi i druga teška oboljenja. Ovakva boja nastaje i u žena za vrijeme klimaksa.

Smeđa boja usana nastaje za vrijeme sunčanja gdje UV zraci stimuliraju stvaranje pigmenta. Ovakva prebojenost je simetrična i javlja se na obije usne. Neki put se dešava da donja usna, zbog veće izloženosti, dobije tamniji ton.

Zamućene usne -

 

nastaju uslijed izražene hiperkeratoze (povećano stvaranje epitela) koje nastaje zbog mehaničkih iritacija. To nije prava prebojenost usne već samo dolazi do zamućenosti.

Ovakve usne nastaju i pod dejstvom nepovoljnih klimatksih uslova (povećane temperature, vjetrovi, izrazito suv vazduh, sunce i sl.).
Zamućenost mogu izazvati i jaki začini, pušenje itd. Javlja se i zbog nedostatka vitamina A.
Blijede usne -

prate sva oboljenja i stanja u kome nastaje smanjenje ukupnog broja crvenih krvnih zrnaca.

One se javljaju pri krvavljenju poslije velikih povreda a intezitet blijedila zavisi i od stepena krvavljenja.

Plavičasta obojenost -

nastaje kod radnika koji dolaze u kontakt sa sumpor-dioksidom. Ovo se događa u radnika zaposlenih u proizvodnji sumprone kiseline, cementari i sl.

Ljubičasta obojenost -

predstavlja hipoksiju. Ta se boja javlja kod srčanih dekompezacija i predstavlja veoma važan dijagnostićki znak

Crne mrlje i tamna prebojenost -

nastaje uglavnom kod radnika koji su zaposleni u rudnicima uglja. Takođe se može javiti kod dimničara kao i radnika zaposlenih u preradi gvožđa.

Tamne pigmentacije -

nastaju usled intezivne produkcije melanina (pigmenta kože) koji nastaje usled nedostatka vitamina B, Ci PP vitamina. Ova promjena najčešće nastaje u žena između 30-ih i 50-ih godina života.

Smeđo-crvena obojenost -

nastaje uglavnom u vidu mrlja (ređe čitave usne) i nastaju poslije većih unutrašnjih krvavljenja. Ova boja nastaje od produkata nastalih usled raspadanja eritrocita.

Bijele mrlje -

na usnama nastaje za vrijeme leukoplakije kao posledica intezivnog stvaranja epitela na površini. Ovakve mrlje se javljaju kod pušača. To se događa na onom mjestu gdje pušač drži cigaretu. Kod Lichen planus-a mrlje su u vidu mreže.

Bijele mrlje na usnama mogu izazvati i salicilati (Aspirin i sl.) kao i koncentrovani rastvor vodonik-peroksida.

Ove mrlje nastaju i poslije povrede usana, opekotina ili hemijskih oštećenja. Ovakve mrlje predstavljaju ožiljke koji mogu biti praćeni deformacijom usne.

Promjene površinske strukture

Usne imaju karakterističnu površinsku strukturu. Rumeni dio usana ima jedva naznačene poprečne brazde. Dubina ovih brazdi zavisi od starosti. U mladih su neznatno izražene dok se u starijih osoba sve više produbljuju. To produbljivanje nastaje usled smanjenja masnog tkiva kao i zbog gubitka tonusa mišića.

Brojni su uzroci koji mogu izazvati promjenu površinske strukture i gubitak ovih brazdi. Tu, prije svega, dolaze u obzir svi agensi koji dovode do uvećanja usana. Tada usna postaje glatka a brazde se potpuno gube. To se događa i kod nekih heilita (sunčani, žljezdani, Melkersson-Rosenthal-ov sindrom i dr.)

Promjena površinske strukture sa gubitkom brazda najčešće je praćena i promjenom boje u smislu jače ili slabije izraženog crvenila. Samo se rijetko ove promjene dešavaju bez promjene boje usana.

Promjene veličine usana

Pod izvjesnim patološkim uslovima može doći i do promjene veličine usana. Ove promjene se odnose kako na povećanje, tako i na smanjenje usana.

Uvećanje usana - nastaje usled otoka ili nekog zapaljenja i hiperplazije tkiva. Ređe uvećanje nastaje usled tumora.
    Uvećanje usana usled otoka reverzibilne je prirode, dok je uvećanje usled hiperplazije gotovo uvijek nepovratno. Takvo uvećanje nastje u toku Melkersson-Rosenthal-ovog sindroma. Ova promjena je uglavnom simetrična, mada može biti zahvaćena samo jedna usna.
    Uvećanje je uvijek praćeno i promjenom površinske strukture. Tada usna postaje potpuno glatka.
Smanjenje usana - može nastati poslije nekih opekotina, većih trauma ili radio-aktivnog zračenja. Najčešće su praćene deformitetima usana koji nastaju usled povlačenja ožiljka.
    Ukoliko nastanu promjene u koži ili mišićima lica onda se može smanjiti i usneni otvor.
Na vrh

 

Rečnik nepoznatih izraza

Početna

 

Sva prava zadržana | Uslovi korišćenja | Design by Miloš Radulović