|
|
|
Materijali koji se koriste u izradi plombi |
|
(za direktnu restauraciju zuba) |
|
|
Danas se u
stomatologiji koristi veliki broj materijala za izradu plombi.
Kada se stomatolog odlučuje u izboru materijala od koga će
napraviti plombu, na tu odluku utiče više faktora. To su prije
svega položaj zuba na kojem se radi plomba, osobine materijala
kao i sama želja pacijenta. |
|
Ovdje će biti
opisane tri najčešća materijala koja se koriste za izradu plombi. |
| |
|
Amalgam |
Kompoziti |
Glas-jonomer cementi |
|
|
|
Dentalni amalgami
predstavljaju leguru žive sa jednim ili
više metala, i to najčešće sa: bakrom,
srebrom, kalajem i cinkom.
|
|
Amalgami su jedan od
najrasprostranjenijih i najčešće
upotrebljivanih materijala. Iako nemaju
estetskih kvaliteta, njihova
dugotrajnost, lakoća upotrebe i niska
cijena ih je održala u upotrebi već više
od 200 godina. Zapravo, prvi amalgamski
ispuni koristili su se još davne 1774.
godine u Francuskoj. Tadašnja legura se
sastojala samo od srebra i žive.
Današnji sastav se uveliko razlikuje od
tih, početnih, i strogo je regulisan
propisima. |
 |
|
amalgamski ispun (plomba) |
|
Kao i od drugih materijala, i od
amalgama se traži da ne djeluje štetno
po organizam, da je stabilan prije, u
toku i poslije postavljanja u ustima
pacijenata, da ne mijenja hemijski
sastav kao i da ima dobre mehaničke
osobine. |
|
Iako su već dugo u upotrebi, dentalni
amalgami u poslednje vrijeme izazivaju
velike dileme u naučnim krugovima, a sve
u vezi njegove "štetnosti". Uzrok ovim
dilemama predstavlja činjenica da se iz
dentalnih amalgama u izvjesnoj količini
oslobađa živa. Sama živa predstavlja
jedan od najotrovnijih supstanci i sa
razlogom se postavljaju pitanja
štetnosti amalgama. Ipak svi se slažu da
oslobađanje postoji ali pitanje je u
kojoj je to mjeri i da li to ima uticaja
na zdravlje ljudi. Sam autor ovog sajta
je istraživao ovo pitanje i naišao je na
veliki broj radova u kojima se ističe da
su nivoi mnogo manji od nivoa za koje se
smatra da mogu izazvati štetne posledice
(prema podacima Svjetske Zdravstvene
Organizacije) čak i uslovima
postovljanja većeg broja
amalgamskih ispuna. Sa druge strane, postoje i
radovi koji ističu štetnost amalgama.
|
 |
|
amalgam pod elektronskim mikroskopom
(SEM) |
|
Autor je, nakon uzimanja svih
informacija do kojih je mogao da dođe,
zaključio da u svim slučajevima, kada je
to moguće, treba upotrijebiti materijale
koji nisu na bazi žive (kompozite,
glas-jonomere i dr.) a u slučajevima
kada postoje prave indikacije za
upotrebu amalgama, ne treba ga
izbjegavati. |
|
 |
|
Na vrh |
|
|
|
|
|
Kompoziti
predstavljaju materijale koji se koriste
za izradu estetskih nadoknada na zubima.
Sam izraz "kompozit" označava
konbinaciju nekoliko različitih
materijala koji konbinovani daje
materijal boljih karakteristika nego
sami materijali odvojeno. Tako su
prirodni kompoziti i sama zubna tkiva:
gleđ, dentin i cement, koja se sastoje
iz organskih i neorganskih djelova.
Slično prirodnim tkivima, kompoziti koji
se koriste u stomatologiji se takođe
sastoje iz organskih i neorganskih
djelova. |
|
 |
Dentalni kompoziti se sastoje iz tri glavna
sastojka. Organski dio čine razne smole
koje se nalaze u vodu manjih jedinica
(monomera). Upravo se ove manje
jedinice, prilikom vezivanja, spajaju u
veće (polimere) i tako dovode do
očvršćavanja samog materijala.
Neorganski dio čine uglavnom kvarc,
silikati, keramički prah i sl. Treća
komponenta je lijepak koji povezuje
predhodna dva sastojka u jednu cjelinu. |
|
lampa za polimerizaciju kompozita |
|
Svi kompoziti koji se koriste u
stomatologiji u nevezanom stanju su
meki. Vezivanje (polimerizacija) se vrši
pomoću specijalne lampe koja
emituje
plavu svjetlost. Tada dolazi do
vezivanja monomera u polimere i
materijal se stvrdnjava.
|
|
 |
Kao što je svima poznato, najveća
prednost ovih materijala jeste njihova
estetika. Upravo ta njihova sposobnost
da do perfekcije imitiraju prirodna
zubna tkiva čini ih tako popularnim. Sa
druge strane oni imaju i nekoliko loših
strana. To su prije svega mala čvrstina,
velika abrazija, velika prijemčtivost za
plak i skupljanje prilikom vezivanja.
Ova zadnja stavka je zapravo i najveća
mana ovih materijala. Prilikom
vezivanja, kao što je rečeno, dolazi do
povezivanja manjih monomera u veće
polimere, koji zauzimaju manje prostora
nego monomeri pojedinačno. Zbog toga se
poslije vezivanja između zuba i plombe
stvara mikropukotina koja može biti
izvor karijesa. Vremenom hrana može
prebojiti tu mikropukotinu što se
manifestuje pojavom žute linij oko ivica
plombe. |
|
prebojena ivica plombe od kompozita |
|
 |
|
primjer nadoknade zubnog tkiva
kompozitnim materijalima |
|
|
|
|
Na vrh |
|
|
| |
|
Glas-jonomer
cementi predstavljaju materijali novije generacije. Sadrže
dvije glavne grupe sastojaka. Prva je prah kristala
stakla (odakle potiče i naziv glas u nazivu
materijala) i to su uglavnom soli aluminijuma i silicijuma.
Druga komponenta predstavlja neku od kiselina koja u
toku reakcije vezivanja oslobađa različite jone
(najčešće fluora) pa odatle potiče drugi dio naziva ovih
materijala - ionomer. |
|
Upravo ova
karakteristika da odpuštaju jone fluora (koji sprečavaju
nastanak karijesa) učinila ih je veoma popularnim,
pogotovo u dječijoj stomatologiji. Pored ove, glavne
karakteristike su im lakoća rukovanja kao i mali uticaj
tehnike rukovanja na svojstva vezanog materijala. To, u
suštini, znači da za dobar ispun od ovog materijala ne
moraju da se postignu idealni uslovi (što, na primjer,
nije slučaj sa kompozitima). Ovo je veoma značajno u
dječijoj stomatologiji, gdje dijete ima nemiran jezik i
veliko lučenje pljuvačke pa je jednostavno nemoguće
stvoriti idealne uslove rada. |
 |
|
glas-jonomer cement |
|
Kao što je
već rečeno, ovi materijali oslobađaju jone fluora. Zbog
toga je njihova upotreba indikovana posebno kod
mliječnih zuba. Oni su materijal izbora kod
cirkularnog karijesa.
Mana im je mala otpornost na pritisak te se ne
preporučuje njihova upotreba kod stalnih bočnih zuba.
Takođe, iako se proizvode u boji zuba, glas-jonomer
cementi nemaju estetiku koju posjeduju kompoziti. |
|
|
|
|
Na vrh |
|
|
| |
|
|
|
Na vrh |
|
Bolesti zuba |
|
Rečnik nepoznatih
izraza |
|
Početna |
|
|
|
 |
|
|
